'Als je echt van mij zou houden, ging je niet met je collega's op stap.' 'Kijk eens wat je mij aandoet door mij met al dit werk te laten zitten.'& nbsp;Allebei gevallen van& nbsp;emotionele chantage.& nbsp;Hulpbehoevendheid en bezitterigheid zijn bekende vormen ervan.

Hoe succesvol& nbsp;je volgens de Amerikaanse psychologe Susan Forward ook bent, bij chanteurs voel je je& nbsp;verward en machteloos. Zij hebben de gave anderen om hun vinger te winden. Als chanteurs krijgen wat zij willen, word je& nbsp;beloond. Zo niet, dan word je& nbsp;gestraft en overladen met schuldgevoel.

Zes stappen

Forward onderscheidt in haar boek Emotional blackmail: when the people in your life use fear, obligation and guilt to manipulate you zes stappen in emotionele chantage. De chanteur stelt een eis, het doelwit biedt weerstand, de druk wordt opgevoerd, de dreigementen beginnen tot& nbsp;je eindelijk gaat meewerken.

De laatste stap is herhaling, omdat de chanteur ziet dat het patroon effect heeft. Daarmee is de basis gelegd voor meer manipulatie in de toekomst.

Onredelijke eisen

Forward stelt dat chanteurs gefrustreerde mensen zijn die denken dat zij alleen via drastische maatregelen hun zin krijgen. Een ander straffen, geeft hen& nbsp;het gevoel dat ze de boel onder controle te hebben.

Ondertussen geven zij die ander het gevoel dat hij niet deugt. Zij weten hun onredelijke eisen zo te presenteren dat die eisen voor beide partijen het beste lijken. Wie daar anders over denkt, is gek.

Hoe hechter een relatie is, hoe meer kans op emotionele chantage. Maar door de manipulaties wordt de relatie aangetast en verdwijnen het vertrouwen en het plezier. Toegeven aan chantage betekent in veel gevallen het verlies van zelfrespect en integriteit.

Moeder van alle angsten

Waarom laten succesvolle mensen zich manipuleren? Volgens Forward omdat ze bang zijn verlaten te worden door& nbsp;die& nbsp;dierbare collega of partner. Zij zouden bijna alles doen om de relatie niet in gevaar te brengen.

Deze verlatingsangst is de moeder van de meeste andere vormen van angst. Het enige wat chanteurs hoeven doen, is deze angst aanspreken om te krijgen wat zij willen. Mensen met een groot verantwoordelijkheidsgevoel en veel behoefte aan de goedkeuring van anderen, zijn het meest kwetsbaar om gechanteerd te worden.

Het is nooit goed

Het helpt wellicht te onthouden dat& nbsp;je het in veel situaties nooit goed kunt doen. Veel chanteurs stellen paradoxale eisen. Zoals de leidinggevende die& nbsp;je verwijt dat& nbsp;je geen teamspeler bent, terwijl& nbsp;je wordt afgerekend op individuele resultaten.

Herkennen dat veel dreigementen emotionele chantage zijn, is cruciaal om het te laten stoppen. Vervolgens is het belangrijk grenzen te leren stellen en de ander duidelijk te maken dat& nbsp;je niet te manipuleren bent. Gevaar lopen dat& nbsp;je de relatie verspeelt, is beter dan jezelf kwijtraken.

Blik naar binnen is een wekelijkse rubriek over psychologie op de werkvloer. Dominique Haijtema is journalist en psycholoog.

Archief Dominique Haijtema& nbsp;& nbsp;