Volgens de nieuwste cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek verwacht de helft van de Nederlandse consumenten het komende jaar een stijging van de werkloosheid. Ook zakelijke dienstverleners somberen.

Werkgever laat uitzendkracht schieten 29 oktober 2008
Recordaantal bedrijven in Nederland 1 oktober 2008

Kijk ook in het dossier ZZP

Verwachtte in september nog 21% van de dienstverleners de komende drie maanden nieuwe mensen aan te nemen, deze maand is dat nog maar 2%. Zijn deze pessimistische vooruitzichten niet een teken aan de wand voor de zelfstandigen zonder personeel, de zzp'ers?

'Als het niet goed zou gaan met de arbeidsmarkt, dan zijn zzp'ers het meest kwetsbaar', zegt hoofdeconoom van het CBS Michiel Vergeer. 'Met de nadruk op "als", want ondanks het pessimisme dat wij overal voelen, is er nog genoeg werk. In september is de werkloosheid zelfs gedaald.'

Grootste kopzorgen in ondersteunende hoek

Ook de VZZP, de Vereniging van Zelfstandigen Zonder Personeel, erkent de kwetsbaarheid van zelfstandigen in tijden van crisis. 'Maar tot nu toe overheersen de negatieve signalen nog niet', zegt directeur Nico Schouten. Voor bewijs wijst hij naar de stelling 'Mijn bedrijf heeft last van de kredietcrisis' op zijn website, waar de stand op 23% 'ja' en 77% 'nee' staat.'

Kees de Kruiff, directeur van ZZP Ok& eacute;, maakt zich, nu de crisis om zich heen slaat, wel zorgen. Om de gemoedstoestand van zijn cli& euml;nten te peilen, deed hij deze maand een extra belronde. De grootste kopzorgen bevinden zich in de ondersteunende hoek, zo merkte hij. 'Marketing- en organisatiespecialisten maken zich erge zorgen. Maar dat is al een halfjaar zo. Bedrijven anticiperen op de teruggang en beginnen het eerst te schrappen in de onderdelen die niet tot de corebusiness behoren.'

Sinds de zomer zit hij zonder werk

Menno Oomkens (56) is zo'n zzp'er in de ondersteunende hoek. Sinds een aantal jaar werkt hij als zelfstandig verander- en verbetermanager. De afgelopen twee jaar had hij opdracht na opdracht, maar sinds de zomer zit hij zonder werk. Dit is volgens hem niet alleen aan de verslechterde economie te wijten, maar ook aan hemzelf. 'Omdat ik de afgelopen tijd fulltime heb gewerkt, heb ik mijn netwerk verwaarloosd. Je hoort altijd dat dat heel belangrijk is, maar dat heb ik genegeerd. Nu word ik met mijn neus op de feiten gedrukt.'

De crisis lijkt ook op IT-professionals in te hakken. Plannen worden stopgezet en lopende contracten verbroken, ziet Arno Pronk, general manager van IT-Staffing groep. 'Externen worden bedankt voor bewezen diensten en vast personeel wordt verschoven naar gaten die externen achterlaten.'

Zzp'ers gaan dit zeker voelen

Uit een enqu& ecirc;te die onderzoeksbureau Giarte deze maand hield onder 150 bedrijven, waaronder Shell, Unilever en KLM, blijkt dat bijna de helft van de ondernemingen verwacht in 2009 minder gebruik te maken van IT-consultants. 'Cutting costs wordt de focus. Zzp'ers gaan dit zeker voelen', vat een marktanalist van Giarte samen. Pronk is het met hem eens. 'Aan het eind van het jaar beschikbaar worden is voor een Zzp'er nooit gunstig, maar dit jaar zeker niet. De komende twee maanden zullen bepalend zijn voor het eerste en tweede kwartaal van 2009.'

Een jaar geleden waren de intenties van werkgevers om flexwerkers in te huren een stuk positiever, zo blijkt uit TNO-onderzoek uit 2007. Toen verwachtten alle sectoren, behalve de horeca, dat het aantal flexarbeiders tot 2020 verder zou stijgen. Volgens TNO-onderzoeker John Klein Hesselink hoeven deze resultaten niet meteen de prullenbak in. 'De laatste twintig jaar is het aantal zzp'ers redelijk constant gestegen en dat zal ook zo doorgaan.' Klein Hesselink wijst er op dat een 'kleine dip' in het aantal zelfstandigen zich niet alleen in economisch mindere tijden voordoet.

Sneller hun baan kwijt

'Eind jaren 90 hadden we een bloeiende economie. Toen zag je een afname omdat zelfstandigen vaste banen gingen aannemen.' In deze tijden van economische neergang doen zich twee ontwikkelingen voor: opdrachtgevers hebben minder werk, waardoor minder zzp'ers aan het werk worden gezet. Aan de andere kant raken mensen sneller hun baan kwijt, waardoor mensen 'met een vak' besluiten als zelfstandige door te gaan. 'Deze twee ontwikkelingen middelen zich in de cijfers uit.'

De zzp'ers in de ondersteunende hoek zijn overigens niet de enigen die 'klappen' mogen verwachten. De Kruiff van ZZP Ok& eacute; denkt dat vooral de bemiddelaars tussen opdrachtgevers en professionals minder telefoontjes zullen krijgen. 'Tussen de 20% en 40% van wat zzp'ers verdienen, gaat naar de bemiddelaars. Als zij ertussenuit worden gehaald, verdient de zelfstandige meer en besparen bedrijven kosten uit.'

Vet op de botten

Voorlopig denkt De Kruiff dat het voor de zzp'ers zelf niet zo'n vaart zal lopen. 'Over het algemeen hebben bedrijven vet op de botten.' En anders hebben zzp'ers dit zelf wel, zegt Len de Bruin, directeur van Jenrick, bemiddelaar voor zzp'ers. 'Ik zie het aantal opdrachten sinds twee weken voorzichtig teruglopen, vooral in de industri& euml;le hoek. Maar ik neem aan dat zzp'ers voldoende buffers hebben opgebouwd voor mindere tijden.'

Oomkens verwacht overigens binnenkort weer aan de slag te kunnen. Daarbij geholpen door niets minder dan de kredietcrisis. 'Nu is de tijd dat bedrijven hun structuur gaan bekijken. Dat biedt mij weer kansen.'

Al het ondernemersnieuws op fd.nl/entrepreneur