Olieconcern Royal Dutch Shell is ongerust over het voornemen van 'Brussel' om industrie& euml;n in Europa vanaf 2012 te laten betalen voor de uitstoot van CO2. Dat zegt Rob Routs, bij Shell verantwoordelijk voor alle olieverwerkings- en verkoopactiviteiten ('down-stream'). Eind dit jaar zwaait hij af.

Shell-topman vreest gevolgen kredietcrisis voor kleinere ondernemers& nbsp;19 november 2008
Shell: keiharde stijging CO2-uitstoot& nbsp;8 november 2008
Winsten van Shell in de VS mogelijk zwaarder belast& nbsp;6 november 2008

Routs wil niet vooruitlopen op de conclusies die Shell zal trekken als Europa een standpunt inneemt onafhankelijk van de VS en Azi& euml;. Maar zijn visie is helder.

Routs: 'We vragen Brussel voortdurend om een gelijkwaardig concurrentieveld. Als onze raffinaderij in Pernis moet gaan betalen voor elke ton CO2, terwijl dat niet geldt voor onze concurrenten in de VS of China, dan schaadt dat de concurrentiepositie van Pernis. Europa heeft al zoveel industrie naar Azi& euml; verplaatst. Het lijkt ons niet verstandig als nog meer industrie die kant op verdwijnt.'

Routs wil overigens niet de indruk wekken dat de positie van Pernis in het geding is. Integendeel. 'Pernis is een van onze vlaggenschepen', zegt Routs.

Modernisering

Desondanks heeft Shell nog geen investeringsbeslissing genomen voor de modernisering van de raffinaderij in Pernis. Het is dus nog onduidelijk wanneer de processen worden ge& iuml;ntroduceerd die het zwavelgehalte van producten zoals brandstof voor de scheepsindustrie verder zullen verlagen.

Routs: 'Er wordt op verdere modernisering gestudeerd, maar wat, waar en wanneer is nog niet bekend. Het is namelijk nog onduidelijk wat de nieuwe wettelijke specificaties in Europa worden.'

Routs rekent voor de scheepvaartbrandstoffen op 'ingrijpende' nieuwe specificaties. Die zullen volgens hem van de Shell-installaties in Pernis een 'aanzienlijke modernisering' vereisen. Doorlopende investeringen om de prestaties van 'Pernis' op peil te houden, gaan intussen gewoon door, benadrukt de Shell-topman.

De Shell-installaties bij Rotterdam zijn buiten de verkoop gebleven van Shell-raffinaderijen die de afgelopen vier jaar onder Routs zijn beslag kreeg. Shell verkocht in die periode 600.000 tot 700.000 barrels aan raffinagecapaciteit, bijna gelijk aan 'twee keer Pernis'.

Maximale waarde

Vanwege de strategie 'more up-stream and profitable downstream' ging Shell weg uit landen waar het omvang miste om effici& euml;nt te kunnen opereren. Van de 140 landen waar Shell actief was in de activiteit downstream resteren er nu nog 110. 'Overal waar we zijn, willen we nummer & eacute;& eacute;n of twee zijn. Waar we onvoldoende marge maakten, zijn we weg.'

Shell wil zich concentreren op de categorie 'grote, complexe raffinaderijen' zoals Pernis. Routs: 'De enige manier om geld te maken in een markt met structureel lage marges, is veel capaciteit en hoge complexiteit. Zo haal je de maximale waarde uit laagwaardige ruwe oliesoorten. Waar gewone raffinaderijen $ 2 tot $ 3 marge per vat maken, kan een complexe raffinaderij een stuk hoger zitten'

Shell ontving zo'n $ 12 mrd voor de verkochte raffinage- en marketingcapaciteit. De verkoop ging tegen goede prijzen, zegt Routs: 'Dat komt doordat we doelbewust de goede tijd in de markt gebruikten om te verkopen. Want in deze markt komt na de mooie jaren altijd weer een dip.'

Volgens Routs is die dip nu min of meer begonnen. De hoogtijdagen vanaf 2004 hebben de raffinagemarkten hoge prijzen en dito marges bezorgd. In reactie daarop gingen marktpartijen in India, China en het Midden-Oosten nieuwe installaties bouwen.

De capaciteit 'van Suez naar Azi& euml;' stijgt tussen 2007 en 2010 met dik 20%, zegt Routs. 'De marges zullen dalen. Die cycliciteit blijf je houden, deze installaties worden immers voor de lange termijn gebouwd.'

China

Om die reden is Shell ook betrokken bij een studie naar de bouw van een raffinaderij in China. In dit land rijden nu circa 40 miljoen auto's rond en de verwachting is dat dit aantal snel groeit, tot 150 miljoen in 2020. Shell voert de studie uit samen met het Chinese staatsoliebedrijf PetroChina en Qatar Petroleum.

Analisten zijn te spreken over de Chinese plannen van Shell. Maar er wordt ook gewaarschuwd. In China is de prijs van brandstof gereguleerd, zodat er minder te verdienen valt met benzine en diesel.

Routs zegt dat Shell hoe dan ook graag een raffinaderij in China wil neerzetten. 'Binnen het gegeven (van de prijsregulering) zullen wij een redelijke winstgevendheid moeten zien te bereiken. Naar mijn idee zullen ze het economisch model van prijsregulering overigens moeten loslaten.'

Centralisatie

De terugtocht van Shell uit minder rendabele markten ging samen met het centraliseren van alle downstream-activiteiten. Routs: 'Zes jaar terug hadden alle hun eigen klanten, cultuur en IT-systemen. De grote klanten gingen intern bij ons shoppen. Als ze iets niet gedaan kregen bij de ene Shell-organisatie, slaagden ze vaak wel bij een Shell-organisatie in een ander land.'

Downstream staat nu mondiaal onder & eacute;& eacute;n leiding. Routs: 'En we zijn een eind op weg naar een set van businessprocessen die worden ondersteund door & eacute;& eacute;n IT-systeem voor bijvoorbeeld facturering en de benzinestations. Voor klanten geldt hetzelfde. Vliegtuigmaatschappijen en rederijen kunnen op alle vliegvelden en havens dezelfde producten en diensten afnemen. Voor 'retail' werken we nu met enkele toeleveranciers voor alle dranken en versnaperingen.'

Routs spreekt van een forse kostenreductie, zonder exacte getallen te noemen. 'We besparen veel kosten en het trekt klanten aan, want enkele andere mondiale oliemaatschappijen zijn nog overwegend regionaal georganiseerd. We maken al jaren $ 8 mrd winst, tegen $ 2 tot $ 3 mrd voorheen.'