Een maand geleden werd Ad van Wijk in Noordwijk aan Zee nog gehuldigd als topman van 2008. Nu moet de oprichter en bestuursvoorzitter van het duurzame energiebedrijf Econcern flink snijden in zijn organisatie om te kunnen overleven. Buitenlandse banken hebben de kredietkraan dichtgedraaid voor de duurzame sector en dat treft ook de Utrechtse onderneming met 1400 werknemers.

In deze tijden staan traditionele energiebedrijven er beter voor omdat ze kunnen rekenen op een constante kasstroom van consumenten. Maar duurzame energiebedrijven hebben het erg zwaar omdat ze soms miljardenprojecten gefinancierd moeten zien te krijgen die zich pas later uitbetalen.

Einde van de sector

Als de bankencrisis nog twee jaar aanhoudt en de duurzame projectfinanciering voor die tijd niet op gang komt, dan is het definitief gedaan met de sector, voorspelt Van Wijk. 'Twee jaar is lang. Veel duurzame energiebedrijven zullen eerder omvallen', zegt hij.

Het wrange vindt Van Wijk dat duurzame energieprojecten nu goedkoper zijn te realiseren door de lage prijzen voor grondstoffen als staal, beton en door de ruim beschikbare vervoerscapaciteit. 'Per saldo is er helemaal niets mis met de rentabiliteit van onze projecten. Ze zijn nu juist goedkoper te realiseren, maar het hangt op de banken, terwijl de hele wereld om duurzame projecten vraagt.'

Van Wijk zag de problemen al in het najaar ontstaan toen de Amerikaanse zakenbank Lehman failliet ging en het Frans-Belgische Dexia, naast Rabobank de belangrijkste financier voor een Belgisch windmolenpark op zee, afhaakte. Maar dat de bankencrisis zo'n zware wissel zou trekken op zijn eigen bedrijf, was een besef dat slechts geleidelijk tot hem doordrong. 'Gaandeweg zag ik dat het steeds moeilijker werd een project dat in kannen en kruiken was, gefinancierd te krijgen.'

Staatsgaranties

Van Wijk heeft namens de duurzame sector er bij het kabinet op aangedrongen volledige staatsgaranties te geven voor grote, kapitaalintensieve duurzame projecten.

'Het hoeft de staat niets te kosten, want zelfs banken zien in de projecten geen risico's. Wat dat betreft zijn ze veiliger dan de Alt-A hypotheken die de Staat van ING heeft overgenomen', constateert Van Wijk. 'Dan moet je niet met halve garanties aankomen, want anders trek je de banken niet over de streep. Dit soort projecten zijn hartstikke gewild.'

Van Wijk wijst op de werkgelegenheidskansen die gepaard gaan met duurzame energieprojecten. 'Een investering van euro 1 mrd levert honderden directe en indirecte banen op. Het gaat om permanente werkgelegenheid in Nederland. Havenfaciliteiten, schepen, bedrijven die de plaatsing en het onderhoud doen. Dat is lokale werkgelegenheid die niet naar China verdwijnt. Maar nu dreigt de banencreatie in bijvoorbeeld fabrieken voor windmolens en in offshorebedrijven niet door te gaan.'

CO2-rechten

Een andere zorg is de prijs voor CO2-rechten. 'Die is volledig ingestort. In augustus lag die nog op euro 23 per ton CO2, nu is dat euro 8. Bedrijven dumpen hun emissierechten omdat ze zelf krap zitten en omdat ze er nog wat geld voor krijgen. Als je niet oppast, loop je het gevaar dat wereldwijd de CO2-reductiedoelen niet worden gehaald, omdat de gehele markt voor emissierechten is weggevaagd. Daarom moeten Europese overheden een prijsbodem leggen van euro 12 per ton, anders gaat die hele sector naar de verdoemenis.'

Van Wijk ziet hoe in landen als Duitsland, Frankrijk en Denemarken maatregelen worden getroffen om de duurzame sector te steunen met onder meer staatsgaranties. 'Ik pleit ervoor dat we dit ook in Nederland doen, want het kost de overheid in principe geen geld. Banken doen nu niets, dus moeten we ze helpen om krediet te verstrekken. Doen we dit niet, dan dreigt de duurzame sector stil te vallen en moet je over een paar jaar weer van voren af aan beginnen.'