Nederland ontbeert thans een dergelijk juridisch instrument. 'Hoe ingrijpend een onvrijwillige nationalisatie ook is, in een crisissituatie heb ik graag de beschikking over het gehele portfolio aan mogelijkheden', zei Bos gisteren desgevraagd in de marge van een internationaal congres over corporate governance.

VIDEO: Wouter Bos haalt uit naar beleggers

Lees ook:

• Crisis dwingt aandeelhouder tot bezinning
• Aandeelhouder heeft nakijken bij nationalisatie bank
  

Speciale wet

Met een speciale wet kunnen onwillige aandeelhouders worden onteigend tegen een beperkte vergoeding, zoals landeigenaren worden onteigend vanwege de aanleg van een snelweg of rails. Of zo'n maatregel zich beperkt tot financi& euml;le instellingen wil Bos niet zeggen. Bij de overname van Fortis-ABN is volgens Bos sprake van een 'vrijwillige nationalisatie'.

In het Verenigd Koninkrijk, Oostenrijk en Ierland heeft de overheid al wel wettelijke mogelijkheden om beursgenoteerde financi& euml;le instellingen onvrijwillig te nationaliseren. De Duitse regering komt dezer dagen met een speciale tijdelijke wet die het mogelijk maakt banken tegen de zin van aandeelhouders te nationaliseren. Directe aanleiding is de bank Hypo Real Estate, waarbij aandeelhouders verzetten zich nu nog tegen een kapitaalinjectie van de staat verzetten.

Lees ook:

• Wie toetst onteigening op politiek niveau?

Reacties ING, Aegon en ABP

Commissaris Henk Breukink van ING stelt in een reactie dat de opmerkingen van Bos alleen maar de angst bij beleggers aanwakkeren. 'Je ontneemt hun de rechten van het eigendom, dat is een heel zwaar middel.' Bovendien, zo voegt Breukink toe, 'levert een gedwongen nationalisatie nieuwe problemen voor de overheid op. Het is mijns inziens alleen verstandig als je een duidelijke visie hebt wat je er op termijn mee wilt bereiken.' De koers van ING staat al dagen onder druk door de vrees van aandeelhouders dat de bank-verzekeraar wordt genationaliseerd.

Bij Aegon willen ze niet reageren op de suggestie van Bos. 'We zijn tevreden met de kapitaalinjectie van vorig jaar. Op dit moment neemt Aegon stappen om onze positie zo goed mogelijk te versterken. Ik denk dat het geen goed idee is om in te gaan op hypothetische veronderstellingen bij zulke onderwerpen', zegt een woordvoerder.

Hoofd beleggingen Roderick Munsters van APG, dat euro173 mrd belegt voor pensioenfonds ABP, denkt dat Bos 'gedwongen nationalisatie als een laatste redmiddel ziet dat hij niet graag gebruikt. Als hij dat toch doet, betekent het dat de crisis nog veel groter is en ook veel langer zal duren.'

Uiterste redmiddel

Volgens directeur Rients Abma van belangenvereniging voor institutionele beleggers Eumedion is de consequentie van een onteigening 'een langdurige beschadiging van het vertrouwen van aandeelhouders in het marktsysteem'. Abma gelooft ook niet dat de stabiliteit van het financi& euml;le systeem dermate in het geding is dat de overheid 'dit uiterste middel' moet inzetten.

Investeerder Frederik van Beuningen van Teslin Capital zegt dat de overheid de vrijheid heeft om dergelijke radicale maatregelen te nemen, maar dat beleggers dan wel 'volledig schadeloos moeten worden gesteld'.

Eerder op FD.nl: Bos geeft beleggers veeg uit de pan

• Dossier Staatsfonden
• Dossier Staatsteun