Je hebt de gewone leugen, de grote leugen en de statistieken. Dit is een mooi Russisch gezegde en zij kunnen het weten want zij zijn decennialang door de statistieken in de maling genomen.

In 1999 had bijvoorbeeld nog niemand van Vladimir Poetin of zijn partij gehoord. Ik woonde in die tijd in Rusland en week na week steeg de partij van Poetin in de peilingen. Dat wekte de interesse van de Russen, want het moest haast wel een goede partij zijn.

Hoe kon het anders dat deze partij zo boven kwam drijven in de peilingen? Mensen gingen aandacht besteden aan Poetin en vlak voor de verkiezingen stond hij in de peilingen aan de top en was hij populairder dan ooit. Russen wisten best dat hun publieke opinie met de publicatie van statistieken werd be& iuml;nvloed.

Statistieken vertrouw ik niet
Maar statistiek blijft een bizar fenomeen. Mensen willen namelijk altijd op elkaar lijken. Als iedereen vindt dat het leven erop vooruit is gegaan de afgelopen vijf jaar, dan is het waarschijnlijk ook zo. Als iedereen van mening is dat Poetin geweldig is, dan moet ik het ook gaan vinden. En de media zijn de speelbal. De Russische regering was gewend de media te gebruiken om hun positie te verstevigen of vrij te pleiten en mediabedrijven werden om diezelfde reden door de oligarchen gekocht.

Een van de aandeelhouders in Independent Media was de oligarch Mikhail Khodorkovsky, de eigenaar van Yukos, Ruslands grootste oliebedrijf. Oligarchen in Rusland bezaten allemaal oliebedrijven, grote industrie& euml;n, banken & eacute;n mediabedrijven. En dat is niet uniek, want ook mannen als Berlusconi en Bloomberg bezitten enorme media-invloed naast hun politieke positie, alleen gaan wij er in het Westen van uit dat de pers niet misbruikt wordt.

Een van onze voorwaarden voor Khodorkovsky's aandeelhouderschap was dat wij redactioneel onafhankelijk zouden blijven. Hij was het daar helemaal mee eens. Persvrijheid was een groot goed volgens hem, een voorwaarde voor de democratie ook. Khodorkovsky werd aandeelhouder en hij gedroeg zich voorbeeldig. Hij legde ons nooit een strobreed in de weg. Wij mochten publiceren wat we wilden, ook over schandalen binnen zijn bedrijven.

Maar Khodorkovsky had politieke ambities. Hij steunde verschillende politieke partijen en wilde in 2008 president worden. In 2003 werd Khodorkovsky gearresteerd en in een werkkamp in Siberi& euml; monddood gemaakt.

Russische toestanden in Nederland
Terug naar Nederland. Alleen al in de paar maanden van dit jaar heeft Geert Wilders zijn aanhang verdubbeld. Zelfs weglopen uit de Kamer levert Wilders weer drie zetels winst op en volgens de peiling van Maurice de Hond staat de PVV nu op 32 zetels.

Het zou mijn Russische verleden kunnen zijn, maar ik vraag me de laatste tijd steeds vaker af door wie Maurice de Hond betaald wordt voor zijn peilingen. Ik ben er namelijk van overtuigd dat je de gewone leugen hebt, de grote leugen en de statistieken.

Annemarie van Gaal is ondernemer en investeerder. annemarie@fd.nl