Ook als die conjuncturele bewegingen uitmonden in een zeldzaam grote vraaguitval. 'Familiebedrijven zijn onderworpen aan dezelfde economische wetten als andere vennootschappen, maar ze hebben in de regel een stevigere financi& euml;le buffer', zo stelt Edwin den Boer, partner bij accountantsorganisatie BDO.

Hoe dit type ondernemer de recessie doorstaat, is onderzocht door het Centrum van het Familiebedrijf, een stichting die fungeert als onafhankelijk kenniscentrum. De uitkomst is dat de helft van de familiebedrijven moet ingrijpen om de neergang het hoofd te bieden. In de laatste zes maanden heeft 8% zijn toevlucht genomen tot gedwongen ontslagen. 'Maar het is echt een uiterste maatregel. Want de binding met het eigen personeel is heel sterk', zegt George Terberg, directeur van het gelijknamige metaalbedrijf in Benschop. Liever nog steekt een ondernemer extra geld in zijn bedrijf, dan dat hij werknemers de laan uitstuurt, ervaart Den Boer.

Ondernemersbonus teruggestort

Hij weet van een bedrijf in cadeau-artikelen waar de afzet met 40% is teruggevallen. 'Het was om wanhopig van te worden', zegt de BDO-adviseur. De redding komt van de familie die euro 2,5 mln eigen geld in de onderneming steekt. Tegelijk worden de voorraden afgebouwd. Nu begint de zaak weer te draaien. Alleen zal het niet lukken om alle 100 banen te behouden. Den Boer: 'Je zou kunnen zeggen: de familie heeft zijn ondernemersbonus teruggestort in het bedrijf.'

Daarin zit de kracht van veel familievennootschappen. Ze financieren hun activiteiten in hoge mate met eigen middelen en zijn daarom minder kwetsbaar in moeilijke tijden. Een derde van de ondernemers financiert niet meer dan 10% van het benodigde vermogen met extern kapitaal. Ze hebben dus relatief weinig last van banken die hogere opslagen op de rentetarieven hanteren en meer zekerheden wensen bij de risico's van kredietverlening.

Besmet

Alleen als ondernemers actief zijn in sectoren die besmet zijn verklaard, zoals de bouw en de autobranche, hebben ze pech. Den Boer: 'Dan wordt een familiebedrijf met een goede cash-flow niet anders behandeld dan welke andere onderneming dan ook.'

Eigenaar Jan Verheijen van uitzendbureau Coulant zegt geen toestemming van de bank nodig te hebben om een nieuw filiaal in Den Bosch te openen. Want hij stopt er alleen maar eigen middelen in en neemt er de tijd voor om de vestiging tot een succes te maken. 'Wij doen niet zo paniekerig als USG en Randstad die van alles verzinnen om de beurs tevreden te houden.' Familiebedrijven prijzen zich gelukkig dat ze zich niet hebben laten verleiden tot kostbare overnames met vreemd vermogen. 'Dat past niet bij dit type ondernemer. Hier regeert de nuchterheid van het huishoudboekje: niet meer uitgeven dan je hebt verdiend', zegt de BDO-bestuurder.

Vol zelfvertrouwen

Conservatief financieren, dat is ook het credo van directeur Terberg. Autonome groei staat voorop. 'Ik moet er niet aan denken veel goodwill te moeten betalen voor een overname. Want dat is een hoop lucht.' Terberg denkt de crisis te kunnen uitzingen met een grote order uit het Midden-Oosten. Het is een bewuste keuze om de levering van trekkers voor containertransport in de haven van Dubai gefaseerd uit te voeren. Zo kan de werkplaats in Benschop stap voor stap worden verkleind. 'We vallen niet meteen in een groot gat', zegt Terberg. De inkrimping treft 40 van de 300 werknemers.

De directeur ziet de markt niet verder inzakken. Nieuwe offerte-aanvragen uit het Midden- en Verre Oosten geven hoop. Ook Jan Verheijen van uitzender Coulant is vol zelfvertrouwen. 'Als de markt eind dit jaar niet aantrekt, dan gebeurt dat wel begin 2010.' Wie zijn familiebedrijf wil verkopen, moet even geduld hebben. Den Boer van BDO: 'Er zijn weinig kopers, ook bij lagere prijzen. Iedereen houdt zijn kruit droog.'