De laatste CPB-raming voorspelt een tekort van 6,7% in 2010. Het kabinet heeft de ambitie uitgesproken om dit na 2011 met 0,5% per jaar terug te brengen.

'Dit betekent dat je 13 jaar nodig hebt om in de zwarte cijfers te komen rekent Niels Visser, econoom van Rabobank, voor. 'Bos presenteert het als ambitieuze doelstelling, maar er moet veel sneller worden ingegrepen.'

Overheidsfinanci& euml;n meerdere decennia in gedrang

De overheidsfinanci& euml;n komen ook volgens Lans Bovenberg, hoogleraar economie aan de Universiteit van Tilburg, meerdere decennia in het gedrang. De regering streefde in het pre-crisistijdperk naar een overschot van 1% in 2011. Gezien de demografische ontwikkeling is zonder verandering in de huidige uitgaven of lastenverzwaringen vanaf 2011 zelfs een overschot van 3% noodzakelijk.

'Evenwicht was met het oog op de vergrijzing al niet afdoende. Nu moeten we eerst tien jaar bezuinigen om het tekort weg te werken. Dan slaat de vergrijzing echt toe en komen er tien jaar van bezuinigingen bovenop.'

Geforceerd bezuinigen

De bezuinigingen moeten beginnen zodra er sprake is van enig herstel. 'Nu geforceerd bezuinigen zou desastreuze gevolgen hebben', zegt Bas Jacobs, hoogleraar openbare financi& euml;n aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Maar daarna zijn onomkeerbare maatregelen volgens Jacobs noodzakelijk. Dan gaat het om het fiscaliseren van de AOW, het oprekken van de AOW-leeftijd naar 67 jaar, hervormingen in de gezondheidszorg, verminderen van de omvang van het standaardpakket in de gezondheidszorg en het hervormen van regelingen in de woningmarkt. 'Er gaan miljarden per jaar verloren aan de hypotheekrenteaftrek en woningcorporaties', zegt de hoogleraar.

Vergrijzingsgevoelige uitgaven

Bovenberg meent dat de grootste uitdaging ligt in de vergrijzingsgevoelige uitgaven. 'Hiermee is op lange termijn de meeste winst te behalen.' Hierbij denkt ook hij in de eerste plaats aan de oprekking van de AOW naar 67 jaar. 'Maar ook hervormingen in de AWBZ en de gezondheidszorg zijn noodzakelijk. Deze voorzieningen zullen waarschijnlijk meer op privaat geld gaan draaien.'

De verhoging van de AOW leeftijd is een logische stap die al lang genomen had moeten worden, meent Visser, econoom van Rabobank. 'We worden gewoon ouder en dus profiteren we ook langer van deze voorziening.'

Begrotingstekort van 17 jaar

Hoe lang een begrotingstekort na een crisis kan voortduren, maakt de ervaring uit de jaren '80 duidelijk. In 1982 bereikte het tekort, gemeten naar de EMU-regels, een dieptepunt van 6,2%. Pas 17 jaar later vertoonde het overheidssaldo weer een overschot.

De politiek en de burgers zien de noodzaak van harde maatregelen nog niet in, merkt hoogleraar economie aan de Erasmus Universiteit Kees Paridon. 'De harde ontslagen zijn nog niet gevallen, maar we ontkomen er niet aan dat er veel van burgers wordt gevraagd.'

Plannen voor toekomstige maatregelen

De politiek moet volgens Paridon haast maken met plannen voor toekomstige maatregelen. 'Maar tot op heden zijn we weer te veel op de korte termijn uit.'

Pensioenfondsen moeten beleggen, de Staat investeren& nbsp;1 juli 2009
Kabinet vraagt pensioenfondsen bij te dragen aan herstel economie& nbsp;29 juni 2009
Ontwikkelingen in de belangrijkste Nederlandse regio's& nbsp;17 juni 2009