Liever een accountant die wat meer vrijheid geeft in het presenteren van de jaarcijfers? Dat kan, maar dat kost meer. De financi& euml;le resultaten zullen ook harder schommelen. Of toch liever een strenge accountant, die ook nog eens minder werk in rekening brengt? Ook dat kan. De winstcijfers worden meteen stabieler.

Dit blijkt uit een proefschrift van accountant Joost van Buuren, die onlangs promoveerde aan Universiteit Nyenrode.

PricewaterhouseCoopers geeft de meeste vrijheid, KPMG strengste

Van de vier grootste accountantskantoren geeft PricewaterhouseCoopers (PwC) zijn klanten de meeste vrijheid, volgens Van Buuren. KPMG is de strengste. Zijn proefschrift neemt een flink aantal Europese vestigingen van deze firma's onder de loep, analyseert hun controlewerk en bepaalt het gemiddelde karakter.

De 'liberale' accountant is ook te herkennen aan zijn factuur. Die ligt 5 tot 8% hoger dan bij de strenge collega, zo blijkt uit een aparte analyse van de promovendus. Want tegenover de vrijheid die de klant krijgt, staat meer controlewerk.

PwC wil niet reageren

Een woordvoerder van PwC Nederland wil niet reageren. Het kantoor vindt het hele proefschrift onder de maat. KPMG blijkt spraakzamer. Accountant Philip Wallage noemt het onderzoek 'heel aardig en origineel uit wetenschappelijk perspectief'. Hij kan zich alleen 'niet herkennen in de conclusie'. Volgens Wallage (hoogleraar accountantscontrole in Amsterdam) gaat de analyse 'te gemakkelijk voorbij aan de individuele kenmerken en complexiteit van elke accountantscontrole. We zijn geen machines. In onze professie komt het aan op individuele oordeelsvorming.'

Van Buuren, docent aan de opleiding Nivra-Nyenrode, bekeek de controles van 743 Europese beursfondsen over een periode van acht jaar. Ook onderzocht hij de jaarrekening van 378 Nederlandse gemeentes. Zijn conclusie: accountants zijn liberaal, conservatief of iets er tussenin.

Liberale of conservatieve accountant

De vrijheid die accountants hun klanten geven, aldus Van Buuren, is zichtbaar in bijvoorbeeld de waardering van activa of het afschrijven op voorraden en productiemiddelen.

Als een onderneming meent dat zijn nieuwe product nog jaren uniek blijft, en niet door concurrentie wordt bedreigd, dan mag hij van de liberale accountant zijn afschrijving over veel meer jaren uitsmeren.

Van Buuren wil ook de illusie doorprikken dat een bepaald kantoor bij elke controle dezelfde 'kwaliteit' levert.

PriceWaterhouseCoopers versus KPMG

Sommige vestigingen wijken flink af van het gemiddelde. Neem het 'conservatieve' KPMG. In de Eindhovense vestiging, waar klanten als Philips, Nutreco en Laurus - nu Super de Boer - worden bediend, komt deze accountant juist als 'liberaal' uit de bus. Dat betekent niet dat al die bedrijven grote winstschommelingen vertonen, maar gemiddeld slaat de balans toch door naar liberaal.

Het 'liberale' PwC daarentegen krijgt voor zijn Amsterdamse vestiging, met klanten als Buhrmann, Randstad, TNT en Oc& eacute;, juist het predikaat conservatief. En ook bij de controle van Nederlandse gemeenten zijn de PwC-accountants uitgesproken conservatief. 'De grote accountantsfirma's zijn niet erg succesvol in het bewaken van hun kwaliteit', aldus Van Buuren.

Strijd accountants om klant verhardt& nbsp;6 juli 2009
Ruim dertig accountants moeten voor rechter verschijnen& nbsp;2 juli 2009
Grote verschillen in kosten van de accountant binnen & eacute;& eacute;n bedrijfstak& nbsp;10 juni 2009