Er is volgens het bedrijfsleven alle aanleiding om de Aanbestedigswet te wijzigen. De huidige praktijk kenmerkt zich door 'een lappendeken aan regelgeving en beleid, disproportionele eisen, hoge lasten, onnodige clustering en slechte naleving', vinden VNO-NCW en MKB-Nederland. Daardoor haken veel bedrijven, vooral uit het midden- en kleinbedrijf, af bij overheidsaanbestedingen.

Van de Hoeven wil er wat aan doen. Zij heeft een conceptwetsontwerp gemaakt en opengesteld voor inspraak. Ruim veertig organisaties en bedrijven hebben gereageerd. De kritiek is stevig.

Gerechtvaardigde belangen

De ministeries houden veel te weinig rekening met de gerechtvaardigde belangen van bedrijven die met aanbestedingen meedoen, zo heeft Van der Hoeven te horen gekregen van automatiseringsbedrijf Imtech. Er worden volgens Imtech contractvoorwaarden gebruikt die alle risico's aan de opdrachtnemers toedelen, inclusief die voor verplichtingen en tekortkomingen van de opdrachtgevers. 'Van contractvrijheid is de facto dus geen sprake.'

Ook VNO en MKB-Nederland zijn hard in hun oordeel. Het wetsontwerp 'schiet op cruciale punten tekort' en levert een 'niet passend antwoord' op de knelpunten. De brancheorganisatie van installateurs, Uneto-VNI, rept van 'oude wijn in nieuw zakken'.

Bedrijven willen het liefst zo min mogelijk regels, maar daaraan kan Van der Hoeven niet voldoen. Zij moet laveren tussen uniforme regels en ruimte bieden aan maatwerk. Bedrijven moeten weten waar ze aan toe zijn, maar de kleintjes mogen niet worden buitengesloten. Aanbesteden moet makkelijker worden voor bedrijven, maar overheidsdiensten moeten doelmatig kunnen blijven aanbesteden.

Doorgeschoten balans

Het bedrijfsleven is niet gelukkig met de keuzes die Van der Hoeven maakt. 'De balans is doorgeschoten naar te veel niet-verplicht na te leven beleid', zo hebben de werkgevers haar laten weten.

Van der Hoeven wil de klachten van bedrijven terugdringen door 'proportionaliteit' op te nemen als algemeen beginsel in de wet. Concreet: hoe kleiner en eenvoudiger de aan te besteden opdracht, hoe minder streng de regels mogen zijn voor zaken als de geschiktheid van bedrijven, de uitsluitingsgronden, de procedures, de termijnen, en de offertekosten.

In alle fasen van het aanbestedingsproces moet de redelijkheid in acht worden genomen, maar dat is lastig in wetgeving te vatten. Door de grote diversiteit van aanbestedingen kan de concrete invulling per opdracht nogal verschillen. Met 'best practices' moeten de aanbestedende diensten zichzelf opvoeden.

Broddelwerk

Imtech verwacht er weinig van. In de inspraakbrief zegt het bedrijf dat 'veelal bijzonder onredelijke, disproportionele contractvoorwaarden' worden gesteld die niet zelden worden verzonnen 'om het risico van het eigen broddelwerk van aanbestedende diensten volledig bij de gegadigden te leggen'.

De Uneto vindt dat de minister veel verder moet gaan, 'omdat de duidelijkheid anders toch weer van de rechter moet komen'. De installateurs willen in de wet stevige uitgangspunten vastgelegd zien zoals: 'niets vragen wat niet strikt noodzakelijk is' en 'geen bewijs vragen van zaken die de aanbesteder zelf kan controleren'.

VNO-NCW en MKB-Nederland zeggen in hun reactie dat de invulling van het proportionaliteitsbeginsel 'danig tekortschiet' en dat het 'alleen benoemen' niet zal leiden tot een betere aanbestedingspraktijk. Zij spreken van 'een vrijblijvende handreiking' en vinden het 'onbegrijpelijk dat de toepassing van deze leidraad vrijwillig zal blijven'. Gevreesd wordt dat de bescherming van het bedrijfsleven theorie blijft en dat er ook weinig verandert aan de 'ronduit povere rechtsbescherming' op dit gebied.

Ernstig teleurgesteld

Ook de bouwers zijn ernstig teleurgesteld in het wetsontwerp van Van der Hoeven. Zij hadden gehoopt op heldere regels voor kleinere werken onder de Europese drempel van euro 5,15 mln. Daaronder gaan slechts algemene principes gelden. Bij leveringen van goederen en diensten ligt de drempel fors hoger met euro 133.000.

Het gevolg is dat aanbestedende diensten voor bouwopdrachten beneden de drempel kunnen doorgaan met eigen beleid en eigen regels 'met alle ongemakken en schade daarvan voor het bedrijfsleven', aldus Bouwend Nederland. De organisatie vreest dat het heel lastig wordt om een goede invulling te geven aan het begrip proportionaliteit en voorspelt dat Van der Hoeven met dit wetsontwerp problemen krijgt in de Tweede Kamer.

Aanbesteden overheid euro 139 mln goedkoper& nbsp;6 augustus 2009
Rijkswaterstaat en bouwers verbeteren slechte relaties& nbsp;8 juli 20009
Heijmans krijgt grote order in spoorbouw& nbsp;8 juli 2009