Een en ander blijkt uit nieuwe richtsnoeren voor staatsteun bij de uitrol van breedbandnetwerken, die eurocommissaris van mededinging Neelie Kroes vanmiddag heeft gepubliceerd.

In verstedelijkte gebieden, waar al tenminste twee breedbandnetwerkexploitanten concurrerende diensten aanbieden, zal de Europese Commissie publieke financiering van nieuwe netten afwijzen, zo staat in de tekst van Kroes' voorstel. In deze zones is immers van marktfalen geen sprake.

Gevoelig moment

De richtsnoeren komen op een gevoelig moment. Staatssecretaris Frank Heemskerk van Economische Zaken maakte anderhalve week geleden bekend dat hij het& nbsp;lokale overheden makkelijker wil maken te investeren in nieuwe netten.

Gemeenten zijn volgens Heemskerk nu huiverig voor dergelijke investeringen, omdat ze alleen geld in netten kunnen steken als die er via de markt niet komen. Maar als ze via marktconforme condities participeren, kunnen ze w& eacute;l investeren, stelt de staatssecretaris.

Amsterdam

Heemskerk baseert zich hierbij op een beslissing van de Europese Commissie eind 2007 over het glasvezelplan in Amsterdam. Na een diepgravend onderzoek besloot Kroes in deze kwestie dat geen sprake was van ongeoorloofde staatssteun, onder meer omdat Amsterdam samen met de private partijen ING en Reggefiber en woningcorporaties was gestapt.

Kabelbedrijven zijn mordicus tegen Heemskerks plannen. Zij vinden dat sprake is van oneerlijke concurrentie.

NL Kabel

Belangenvereniging NL Kabel juicht Kroes' richtsnoeren toe, omdat die volgens haar duidelijk maken dat 'gemeenten bijna nergens in Nederland financieel kunnen gaan bijdragen& nbsp;aan de aanleg van telecominfrastructuren'.

Volgens Kroes is er tussen Den Haag en Brussel geen contact geweest over het Nederlandse plan. Het is ook niet bij de Commissie aangemeld. Zij wilde dan ook geen uitlatingen over Heemskerks voorstellen doen.

Rendement

Haar& nbsp;nieuwe richtsnoeren zijn mede gebaseerd op de Amsterdam-beslissing, die ook Heemskerk als model voor zijn plan zegt te hanteren. Die stellen dat overheden bij hun financiering marktconforme voorwaarden moeten hanteren, een passend rendement dienen aan te houden, en de participatie van private partijen moeten zoeken.

De eurocommissaris stelt in haar richtlijnen verder dat& nbsp;overheden bij het investeren in& nbsp;Next Generation Access, de nieuwste snelle& nbsp;netwerken, rekening moeten houden met al bestaande plannen van bijvoorbeeld telecombedrijven.

Zwarte zone

Cruciaal in Kroes' voorstel zijn de nieuwe& nbsp;condities waaronder staatssteun voor breedband mogelijk is. Ze hanteert hierbij zwarte, grijze en witte gebieden.

& nbsp;Een& nbsp;'zwarte'& nbsp;zone is bijvoorbeeld een dichtbevolkte stad. 'Daar is geen staatssteun nodig', zegt Kroes.

In zo'n 'zwart' gebied werken tenminste twee breedbandnetwerkexploitanten& nbsp;die concurrerende diensten aanbieden. 'Staatssteun voor de financiering van de aanleg van een extra net [in een zwart gebied] zal tot een onaanvaardbare vervalsing van de mededinging leiden, en particulere investeerders verdringen', aldus& nbsp;Kroes' voorstel.& nbsp;

Steun

In een grijs gebied kan al een breedbandnetwerk bestaan, maar 'er zijn daar dan niet genoeg breedbanddiensten', aldus de eurocommissaris. Steun kan dan geoorloofd zijn. Witte gebieden - bijvoorbeeld het platteland - kennen nog geen breedbandnetwerk. Een financi& euml;le inzet van de overheid is daar minder problematisch.

Kroes voorziet dat& nbsp;bedrijven en overheden& nbsp;de komende& nbsp;tien jaar voor zo'n euro 300 mrd investeren in snelle en zeer snelle breedbandnetwerken. De Europese Commissie wil ervoor zorgen dat elk Europees huishouden toegang tot dat soort netten krijgt.

Onderdeel van de richtsnoeren is tevens dat ontwikkelaars van een nieuw netwerk, derde bedrijven direct toegang moeten geven zodat die breedbanddiensten kunnen gaan aanbieden.

Eerder botste de Europese Commissie met Duitsland, omdat dat land Deutsche Telekom bij de uitrol van een nieuw net het recht wilde geven DT twee jaar lang nieuwe aanbieders van& nbsp;het net te weren.& nbsp;

Kroes wil verder dat er open aanbestedingen komen voor de nieuwe netten, en dat lidstaten geld kunnen terughalen als ontwikkelaars van netten disproportionele voordelen hebben genoten.

& nbsp;