Volgens de FSA zijn oudere mensen bewust benaderd en onder druk gezet. Handelaren betaalden bedrijven commissie, waarna die actief probeerden bepaalde fondsen te slijten. Daarbij werd niet gekeken of die aandelen wel pasten bij de beleggers. Die eindigden dan met aandelen die weinig waard zijn en bovendien moeilijk te verhandelen.

Waaghalzen

Want dat zijn de karakteristieken van de pennystock. Het zijn instrumenten voor waaghalzen. Doordat er weinig in wordt gehandeld en ze maar een paar cent kosten, slaat bij een geringe investering de koers fors uit.

Stijgingen of dalingen van 15% tot 20% per dag zijn voor pennystocks dan ook de dagelijkse realiteit. Een fonds kan in & eacute;& eacute;n week moeiteloos zijn waarde zien verdubbelen of halveren. Bij een aandeel als pakweg Shell duurt dat jaren. De koersuitslagen van pennystocks zijn vele malen heftiger dan die van fondsen die genoteerd zijn aan de AEX of de AMX - daar doen ook de heftige stormen van de kredietcrisis niets aan af.

Dubieuze reputatie

Pennystocks hebben een dubieuze reputatie. Ze zijn omgeven door een geur van ongebreideld gespeculeer, malversaties en louche zaken. Dat is niet helemaal verwonderlijk. Een groot deel van de Amsterdamse pennystocks bestaat namelijk uit failliete bedrijven of ondernemingen die op zijn minst wel ergens zijn beschadigd.

Zo is het nog altijd onduidelijk wanneer Antonov (euro 0,60) de versnellingsbak presenteert waaraan het al jaren werkt, terwijl het onderwijl voortdurend aandelen en warrants uitgeeft. Management Share (euro 0,28) is een lege beurshuls, Samas (euro 0,06) moest activiteiten verkopen om zijn schulden af te lossen en het verlieslatende Pharming (euro 0,57) wacht al tijden op goedkeuring van zijn belangrijkste medicijn. Andere pennystocks zijn onder meer De Vries Robb& eacute; Groep (euro 0,07) Tie (euro 0,19) en KPNQwest (euro 0,03).

Van der Moolen

Recent kwam er een nieuwe bij. Van der Moolen zakte op 11 augustus onder & eacute;& eacute;n euro, de dag dat het handelshuis uitstel van betaling aanvroeg. Vervolgens maakte het aandeel nog een paar forse sprongen, maar toen het faillissement onafwendbaar bleek, viel de koers terug tot euro 0,10. Een lijdensweg voor de trouwe belegger, want in februari 2001 stond het aandeel nog op euro 42.

Ondertussen worden dergelijke aandelen bijzonder actief gevolgd door een groep fanatieke beleggers. Internetfora worden overstelpt met idee& euml;n, opmerkingen en woede-uitbarstingen. 'Tips voor pennystocks' staat bij beleggingssite IEX bij de top 3 van meest gelezen fora. In de voorbije week ging de discussie onder meer over bedrijven als Clinuvel en Xsunx, maar schrijft iemand ook dat we 'Qurius (euro 0,36) in de gaten moeten houden'.

Aan banden

In april 2007 wilde Euronext de beurskleinduimpjes nog aan banden leggen. Het beursbedrijf zei af te willen van de grote procentuele koersuitslagen die de centenfondsen maken. 'Die zijn niet altijd in het belang van de belegger', zei Guus Warringa, toenmalig juridisch directeur bij Euronext Amsterdam. De 'pennystocks' zouden kunnen kiezen: of een omgekeerde aandelensplitsing of een notering als veilingfonds.

Daghandelaren reageerden ontstemd en bekritiseerden Euronext, dat in hun ogen 'de handel kapot zou maken'. Vanwege het gebrek aan draagvlak bij beleggers is het plan vervolgens geruisloos in een la verdwenen.

Schrappen

In de VS zijn de regels anders. De NYSE in New York schrapt noteringen van bedrijven die dertig opeenvolgende dagen onder $ 1 staan. Recent kwam hypotheekinstituut Fannie Mae in het nieuws, omdat het dertig opeenvolgende dagen niet boven $ 1 uitkwam. In het licht van de kredietcrisis werd de regel daarop wat versoepeld, waardoor de notering van Fannie Mae niet geschrapt werd.

Daghandelaar Diede den Ouden van Marktgevoel.nl handelt in pennystocks. 'Vraag en aanbod zijn daar veel beter te zien dan in grote fondsen', zegt de handelaar. 'Bovendien kun je met relatief kleine bedragen mooie rendementen maken.' En een pennystock is niet per definitie een slecht bedrijf. 'Er zijn goede pennystocks te vinden. Die hebben gewoon heel veel aandelen uitstaan.'

Vermogensbeheerders

Het voorval in Groot-Brittanni& euml; is ook zeker niet te wijten aan de pennystocks, zegt Den Ouden. 'Het waren de vermogensbeheerders. Die hadden ze nooit mogen aanbieden.'