Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) telde medio dit jaar 104.000 werknemers uit Midden- en Oost-Europese landen (MOE-landen). Maar het onderzoeksinstituut Risbo van de Erasmus Universiteit heeft een veel hoger aantal berekend.

Het CBS baseert zich vooral op de Gemeentelijke Basis Administratie (GBA). Risbo heeft ook de loongegevens gebruikt die werkgevers verplicht aan de fiscus moeten doorgeven en die gekoppeld aan de bevolkingsgegevens. 'Dat heeft een beter inzicht gegeven', zegt senior-onderzoeker Jan de Boom.

Oost-Europeanen in Nederland nog hoger

Hij erkent dat het aantal Oost-Europeanen in Nederland nog hoger kan liggen dan de nu gerapporteerde 165.000. Twee groepen zijn niet meegeteld: illegale werknemers en mensen die via buitenlandse bedrijven in Nederland werken. 'Illegalenonderzoek is lastig voor mensen uit de tien MOE-landen', zegt De Boom. 'Het zijn EU-inwoners, dus mogen zij hier verblijven en werken, behalve Roemenen en Bulgaren die een werkvergunning nodig hebben. Om te bepalen hoeveel er zwart werken, is extra onderzoek nodig.'

Ook over het werken via buitenlandse dochters durft De Boom geen uitspraak te doen. 'In de transportsector wordt er wel mee gewerkt, maar het blijft veelal onzichtbaar. Ik denk echter niet dat het om tienduizenden gaat.'

Langere tijd ofin Nederland vestigen

Uit het onderzoek blijkt dat een flink aantal arbeidsmigranten de intentie heeft zich voor langere tijd of altijd in Nederland te vestigen. 'Bijna 20% denkt tussen de twee en tien jaar in Nederland te blijven en 14% wil zich hier permanent vestigen', aldus De Boom. Een derde weet het nog niet.

Volgens de onderzoekers moeten zij op dit punt anders worden bekeken dan hun voorgangers uit Marokko en Turkije. 'Werknemers uit MOE-landen kunnen veel makkelijker vertrekken naar hun land van herkomst en weer sneller terugkomen als ze dat willen.'

Huisvestingsproblemen arbeidsmigranten

Integratieminister Eberhard van de Laan gebruikt het Risbo-onderzoek voor zijn integratiebeleid en om de overlast en huisvestingsproblemen van arbeidsmigranten aan te pakken. De grote steden melden dat Oost-Europeanen steeds meer overlast veroorzaken. De Haagse wethouder Marnix Norder sprak eerder de vrees uit voor 'een nieuw migrantendrama' door de toestroom van Oost-Europeanen, illegale huisvesting en het ontbreken van verplichte inburgering. Zijn Rotterdamse collega Hamit Karakus luidt al langer de noodklok over malafide huisjesmelkers in oude stadswijken.

Risbo heeft geprobeerd conclusies te trekken op wijkniveau, maar dat is mislukt. 'Veel respondenten hebben hun postcode niet opgegeven vanwege privacy of omdat zij die niet weten. En in het GBA staat vaak het woonadres vermeld in het land van herkomst.' Zijn conclusie luidt dat er aanvullende research nodig is naar de overlast in stadswijken.

Caravans en vakantiehuisjes

Uit het huidige onderzoek blijkt dat 80% van de Oost-Europeanen in een kamer woont of zelfstandige woonruimte heeft. De rest bivakkeert in caravans en vakantiehuisjes. Het grootste deel, bijna 80%, moet de slaapkamer echter delen met meerdere mensen.

Risbo denkt niet dat de economische crisis grote invloed heeft op de arbeidsmigratie uit het oosten. De Boom: 'Uitzendbureaus zien vraaguitval, maar de effecten voor werknemers uit MOE-landen lijken mee te vallen. Zij staan goed bekend bij werkgevers: ze werken hard en zijn goedkoop.'

Grote groei arbeidsmigratie voorbij

De Boom wijst op de jongste CBS-ramingen die geven aan dat de grote groei van de arbeidsmigratie uit MOE-landen voorbij is. Maar omdat de crisis ook de landen van herkomst hard treft, kan volgens hem 'de instroom toenemen en is terugkeer op dit moment niet aantrekkelijk.'

CPB weer te somber over werkloosheid& nbsp;17 september 2009
Bond: overtreden loonregels zwaarder straffen& nbsp;15 augustus 2009
Krimp economie Litouwen nooit vertoond in EU& nbsp;28 juli 2009