Een van de winnaars van de FD Gazellen Awards, Jan Tijhuis, bleek geen gemakkelijke prater. Verlegen mompelend en met een zwaar Twents accent vertelde hij over zijn bedrijf. Weinig opwindende antwoorden als 'ik doe mien best' en 'ik probeer d'r wat van te moak'n' deden de toeschouwers onrustig op hun stoelen heen en weer schuiven. Er klonk zelfs gegiechel: wat moeten we met deze man?

Maar Tijhuis stond niet voor niets op het podium. De man uit Nijverdal kan toveren met kunststoffen die hij brandbestendig of geurloos maakt. Hij haalde bijvoorbeeld Opel binnen als klant en wist voor een zacht prijsje een dure installatie over te nemen van de Belgische chemiereus Solvay. Zijn bedrijf Addcomp lukte het zo in drie jaar 330% te groeien naar een omzet van euro 26 mln. Er steeg een oorverdovend applaus op uit de zaal.

De podiumavonturen van Tijhuis zetten wel aan het denken. Nederland wordt overspoeld met wedstrijden voor ondernemers. Een mooie kans op een schouderklopje en tips van een deskundige jury. Het dwingt de deelnemers soms ook, bij jurypresentaties, nog eens goed na te denken over de keuzes die zij maken in hun bedrijf. En het zorgt voor veel aandacht van media, investeerders en subsidiegevers. Die vinden het prettig als er al een eerste selectie voor ze is gemaakt.

Precies daar schuilt het gevaar. Er bestaat een groepje bedrijven dat steeds in wedstrijden opduikt, dankzij luie juryleden die gaan voor dezelfde namen en omdat de ondernemers actief wedstrijden afstruinen als onderdeel van hun marketingstrategie Maar handige marketeers met een strakke presentatie zijn niet altijd de beste ondernemers.

Berucht voorbeeld is het inmiddels ter ziele gegane Rotterdamse Happy Shrimp Farm, dat duurzaam garnalen ging kweken, maar zich voortdurend bezighield met prijzen winnen, subsidies binnenharken en interviews geven. Uit dezelfde stad kwam 1upToys, dat met zijn luchtgitaar ondernemerscompetitie New Venture won. Ook dat bedrijf haalde het niet. Wellicht omdat de ondernemer na de wedstrijd bekende geen idee te hebben wat een brutomarge is.

Achteraf is het makkelijk praten. Hoe zulke luchtfietsers te ontmaskeren voor zij door een ondernemerswedstrijd sterrendom hebben bereikt? Door nadrukkelijk te kijken naar de financi& euml;le onderbouwing van de plannen en deelnemers verplicht te scholen in de basisvaardigheden van het ondernemen. Wedstrijden zonder jury moeten zich baseren op objectieve criteria als omzetgroei, financi& euml;le positie en een positief bedrijfsresultaat.

Wat ook helpt is niet alleen uit te nodigen tot deelname, maar ook ongevraagd te selecteren op basis van duidelijke maatstaven zoals die hierboven. Zodat, bepaald niet op eigen verzoek, een parel als Jan Tijhuis ineens in de spotlights staat.

Louis Hoeks is chef van FD Entrepreneur. hoeks@fd.nl