In tijden van economische crisis hebben ondernemingen het zwaar, heel zwaar. In Nederland is het aantal faillissementen dan ook significant gestegen in vergelijking met de voorgaande jaren. Daarnaast heeft de economische teruggang tot gevolg dat ondernemingen minder liquide middelen in huis hebben om te investeren voor het behouden en versterken van hun concurrentiepositie. Uit een publicatie van het Centrum voor Familiebedrijven blijkt de recessie van invloed te zijn op de verkoop van familiebedrijven. Vooral de financiering van de overname kan lastig zijn, wat mede het gevolg is van de terughoudende rol van de banken.

Wat zijn tips en trends?

Het goede nieuws over het rapport van het Centrum voor Familiebedrijven dat vorige week is verschenen, is dat het verder gaat dan de opmerking dat ondernemers de beslissing over hun opvolging te veel voor zich uitschuiven. Het centrum geeft ook aanbevelingen over andere overdrachtsvormen en alternatieve opvolgers. De tip over een blijvende financi& euml;le betrokkenheid van de overdrager acht ik interessant, al schuilt daar ook een gevaar in. Namelijk dat de betreffende ondernemer zich niet alleen financieel verbindt, maar zich ook blijft bemoeien met de dagelijkse gang van zaken en het behoud van klanten. De uitvoering moet hij natuurlijk wel aan het nieuwe management overlaten. Het is natuurlijk vreselijk als een oud-ondernemer de nieuwe directie telkens voor de voeten loopt.

Wat is de beste optie?

Ik herken natuurlijk wel de emotie van het loslaten. Vooral als het in de familie zit, is het bedrijf een verlengstuk van de persoonlijkheid. Maar ik heb bewondering voor ondernemers die hun bedrijf behandelen als groter dan henzelf of de familie. De huidige tijd vraagt van de ondernemer dat hij fundamenteel nadenkt over de toekomst van zijn bedrijf en over zijn opvolging. In dit perspectief bezien betekent het dat opvolging meer is dan een eenvoudige keuze over terugtreding en de marktwaarde van de onderneming. Misschien is opvolging buiten de familie in deze tijd wel de beste optie, zoals het rapport stelt. Maar gelukkig zijn er voldoende alternatieve scenario& rsquo;s voorhanden, zoals een vergaande strategische samenwerking. Overnames worden vaak te ge& iuml;soleerd benaderd. Ik pleit voor een integrale benadering waarbij de continu& iuml;teit van het bedrijf centraal staat. De recessie verandert daar niets aan.

Wat zijn succesfactoren?

Uit mijn onderzoek over organisatieontwikkeling tijdens de opvolging blijkt dat ondernemingen die zich na de overdrachtsfase succesvol ontwikkelden, al voor de overdrachtsfase significant betere resultaten hadden laten zien dan organisaties die zich minder succesvol ontwikkelden. Het is zaak om juist nu op koers te blijven en geen onverstandige dingen te doen. Om een bedrijf klaar te maken voor de toekomst moet je anticyclisch denken. Ik kan mij voorstellen dat een verkoop vanwege de verwachte opbrengst wordt uitgesteld, maar stel een geplande opvolging niet uit. Als deze vervat is in een strategisch kader en de goede prestaties van dit moment, is die altijd crisisproof. Dit moet externe financiers aanzetten tot een ondernemende houding richting ondernemers en minder terughoudendheid tijdens het verkoopproces. Dan hoeven we niet te wachten tot de recessie achter de rug is.

De auteur is adviseur bij PwC alsook docent en promovendus aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.

& nbsp;

& nbsp;