Dan wordt het beeld van de werkloosheid en de consumptieve bestedingen gunstiger dan nu wordt verondersteld. Maar dat kan 'wishful thinking' blijken. Het jaar 2010 kan ook nog heel vervelend worden.

Directeur Coen Teulings van het Centraal Planbureau zei onlangs in deze krant dat de onzekerheidsmarges voor dit jaar een stuk groter zijn dan in andere jaren. Na de harde tik van 2009 laat zich lastig inschatten hoe het herstel zich verder ontwikkelt. Het Planbureau houdt het op een groei van de economie met 1,5%. Maar dat kan zo toch weer een klein minnetje worden, of een dikke plus van meer dan 3%. De marge is enorm en het enige houvast is eigenlijk dat het herstel in 2009 veel sneller kwam dan was gedacht.

Barstjes in het herstel

'Het grote "als" zal heel belangrijk zijn voor 2010', zegt Hans Stegeman van de Rabobank. Hij is niet al te positief: 'Ik heb zelf het gevoel dat er barstjes zitten in het herstel. De meest recente cijfers duiden echt niet allemaal op een stevig herstel. Deze opleving is niet fundamenteel. Azië draait vooral zo goed door al die extra overheidsbestedingen.'

Nico Klene van ABN Amro brengt ook meteen het buitenland ter sprake en daarmee de kansen voor de exportsector: 'Het is belangrijk wat er in 2010 in het buitenland gebeurt. Als er daar iets misgaat heb je een probleem.'

Wereldhandel in 2009 'giga' gedraaid

Joost Beaumont van Fortis Bank Nederland zegt dat de wereldhandel in 2009 'giga' is gedraaid. 'Ik verwacht dat die nu zal blijven groeien en herstellen en dat Nederland daarvan zal profiteren.'

Op grond van de diepte van de recessie - dit jaar is de economie met naar verwachting 4% geslonken - zou een fors effect op de arbeidsmarkt moeilijk te vermijden zijn. Vooralsnog valt dit erg mee. Zeker uitgedrukt in aantallen werklozen is het lang niet zo slecht gegaan als werd verwacht. Gemeten naar gewerkte uren is de klap harder. Dat zich dat niet volledig vertaalt in de werkloosheid komt doordat de sterk gegroeide groep van zzp'ers wel minder werkt, maar nog niet werkloos is.

Diepte recessie

Naar verwachting is de werkloosheid dit jaar met gemiddeld 76.000 personen opgelopen. Het Planbureau verwacht voor 2010 een verdere plus van 130.000.

Het zou betekenen dat de werkloosheid volgend jaar slechts weinig boven het niveau van de vorige top in 2004 uitkomt. Het lijkt erop dat in het beste geval de snelheid van het herstel kan voorkomen dat de werkloosheid een niveau haalt dat bij de diepte van de recessie zou passen. In dat geval wordt die diepte van de recessie deels een kortstondig incident.

Snelheidherstel arbeidsmarkt

'De snelheid van het herstel is cruciaal voor de arbeidsmarkt. Mogelijk kom je uit op minder werkloosheid', zegt Klene. 'Dan kunnen ook de investeringen en de consumptieve bestedingen weer meevallen. Je komt dan zo op een groei van 2%. Ik voorspel dat niet, maar het kan best zo lopen.'

Beaumont van Fortis: 'Het onverwachte van de crisis is de gang van zaken op de arbeidsmarkt. Als het herstel positief verrast, leidt dat tot een verdere positieve doorwerking op de arbeidsmarkt.'

Exitstrategieën overheden

Stegeman heeft ook oog voor de positieve kansen: 'Het kan zijn dat het sentiment omslaat en een verder oplopen van de werkloosheid de pas afsnijdt.'

Stegemans grote punt van zorg vormen de exitstrategieën van de overheden. 'Met al die begrotingstekorten zullen er vragen komen in de markt over de overheidsfinanciën. Dan kan het ook om andere en belangrijkere landen gaan dan bijvoorbeeld Griekenland. Onder die omstandigheden ben ik niet zo optimistisch dat de opgaande lijn zich doorzet en kan 2010 een heel gemengd beeld geven. Waarbij we moeten beseffen dat we het niveau van productie van 2008 nog niet eens zullen halen.' Stegemans vervolgt: 'Het kan ook dat er weer een kwartaalkrimp komt. Dan heeft iedereen het meteen weer over een recessie, terwijl zo'n min fundamenteel misschien niets voorstelt.'

Nederlandse consument houdt zijn geld nog op zak& nbsp; 28 december 2009
Balkenende noemt PVV schadelijk voor economie& nbsp;24 december 2009
Nederlandse industrie vindt in 2010 opnieuw de weg naar groei& nbsp;23 december 2009