Eigenlijk had Jan Steven van Wingerden de afgelopen week vakantie gepland, maar het is er niet van gekomen. Op tweede kerstdag probeerde een Nigeriaanse terrorist een Amerikaans vliegtuig op te blazen met op zijn lichaam meegesmokkelde chemicaliën. Sindsdien kijken allerlei landen en luchthavens naar de grootschalige invoering van bodyscanners, apparaten waarmee door de kleren van passagiers heen gekeken kan worden. Schiphol kondigde gisteren aan het aantal scanners uit te breiden van 15 naar 60.

Schiphol koopt zijn apparaten in de VS, maar ook bij Van Wingerden, directeur-grootaandeelhouder van bodyscannerleverancier OD Security uit Leeuwarden, staat de telefoon roodgloeiend. Veel telefoontjes komen vanuit de politiek met de vraag om uitleg over hoe de systemen werken en wat voor oplossingen er zijn voor onder meer privacybezwaren. Maar er is ook volop interesse van potentiële klanten. 'President Obama heeft veertien landen aangemerkt als zeer risicovol', zegt de directeur. 'Alleen Jemen en Somalië hebben niet gebeld. Met de rest zijn we in gesprek.'

Naaktscanners

Bodyscanners zijn er in soorten en maten. Degene die onder meer op Schiphol gebruikt worden, zijn zogeheten 'naaktscanners', waarmee onder de kleren van mensen gekeken kan worden. De röntgenapparaten van OD Security, die tot nu toe gebruikt worden voor het opsporen van bolletjesslikkers en voor controles in gevangenissen, kijken dwars door iemand heen.

Beide typen apparaten zijn nodig, zegt Van Wingerden. 'Er is nu veel aandacht voor de Nigeriaanse terrorist, maar een paar maanden geleden is nog een veel heftiger incident gebeurd: twee mannen uit Jemen van wie er een explosieven in zijn lichaam had.' Met een naaktscanner is dat niet te zien.

Getrapt scansysteem

OD Security, voortgekomen uit het voormalige Delft Instruments, pleit voor een getrapt systeem om te voorkomen dat miljarden luchtvaartpassagiers onnodig gescand moeten worden. 'Je moet in risiconiveaus gaan denken: laagrisico-passagiers hoeven niet gescand te worden, middelgroot-risicoreizigers gaan in een naaktscanner en bij hoog risico ga je naar een röntgenscanner.'

Dat Van Wingerden pleit voor meer beveiliging, wil overigens niet zeggen dat hij de beveiliging op Schiphol nu slecht vindt. Sterker nog, hij stoort zich aan de forse kritiek die na de mislukte aanslag is ontstaan. 'Schiphol heeft nu pech dat het bij hen gebeurt, maar internationaal is het gewoon een van de best beveiligde luchthavens.' De directeur van OD Security (met 35 personeelsleden en een omzet van euro 6,5 mln) zegt het wel positief te vinden dat iedereen nu van de noodzaak van bodyscanners is overtuigd.

Subsidie

In welke mate bodyscanners in de luchtvaart gaan worden gebruikt, zal uiteindelijk vooral worden bepaald door de VS, zegt Van Wingerden. 'In de VS werkt dat heel mooi. De TSA (het overheidsorgaan dat over de beveiliging gaat, red.) stelt een subsidie ter beschikking voor de ontwikkeling van een scanner, maar alleen aan Amerikaanse bedrijven. Die scanner wordt vervolgens als standaard genomen. Het is een systeem waar ik soms best jaloers op ben. In Europa zijn politici daar niet zo goed in.'

'Bodyscanners op alle VS-vluchten'& nbsp; 30 december 2009
Kamermeerderheid voor bodyscans op Schiphol& nbsp;29 december 2009
Schiphol voert beveiliging op na verijdelde aanslag 28 december 2009