De Icesave-wet bepaalt de condities waaronder IJsland de lening van € 3,8 mrd aan Nederland en Groot-Brittannië terugbetaalt. Dat bedrag was nodig om gedupeerden van de failliete bank Icesave te compenseren.

Premier Jóhanna Sigurðardóttir kondigde dinsdagmiddag een referendum aan nadat president& nbsp;Ólafur Ragnar Grímsson had geweigerd de terugbetalingswet te ondertekenen die eind vorige week door de Althingi, het parlement in Reykjavik, na een uitzonderlijk lang debat was aangenomen. Officieel is het besluit tot een referendum nog niet genomen, omdat ook de regering de wet nog kan intrekken.& nbsp;Tegelijk liet de regering weten zich, ondanks het veto, te zullen houden aan eerdere afspraken met Nederland en Groot-Brittannië.

Binnen twee maanden

Volgens Ragnhildur Helgadóttir, hoogleraar staatsrecht van de universiteit van Reykjavik, wijst alles erop dat de regering snel een referendum zal uitschrijven. ‘Binnen twee maanden vanaf het presidentiële besluit moet er een referendum komen’, zegt Helgadóttir vanuit de IJslandse hoofdstad.

Als het referendum op IJsland doorgaat, dan is dat voor het eerst dat dat gebeurt. De Althingi, moet dan wel eerst een wet aannemen om de precieze criteria van zo’n referendum vast te leggen. Volgens Helgadóttir liggen er twee wetsvoorstellen die een referendum mogelijk moeten maken. Een parlementaire commissie zou die voorstellen op 26 januari behandelen, maar Helgadottir acht het waarschijnlijk dat de commissie nu eerder bijeenkomt

• Lees ook: IJsland dreigt 'soort Cuba' te worden
• Lees ook: President IJsland politiek eigenzinnig
• De verklaring van de regering-Sigurðardóttir

Minister Wouter Bos van Financiën zei dinsdagmiddag& nbsp;‘zeer teleurgesteld’ te zijn. ‘Dit was de wettelijke basis voor het verlenen van de staatsgarantie door IJsland die in de leenovereenkomst tussen IJsland en Nederland was opgenomen’, aldus de minister in een mededeling van zijn departement. De bewindsman eist tekst en uitleg van de IJsalndse regering en kondigt aan met de Britten te zullen overleggen. ‘Het uitblijven van een oplossing voor Icesave is onaanvaardbaar. Nederland zal hierover op korte termijn overleg voeren met het Verenigd Koninkrijk.’

Het voorlopig afketsen van de Icesave-regeling betekent ook dat IJsland niet langer verzekerd is van steun van het& nbsp;Internationaal Monetair Fonds. Het IMF had een akkoord met Londen en Den Haag& nbsp;als voorwaarde gesteld voor extra leningen waarmee het land de ergste economische crisis in vele decennia kan bestrijden.

Stefán Ólafsson, hoogleraar sociologie aan de Háskóli Íslands-universiteit in Reykjavik, vreest voor een periode van grote politieke instabiliteit. ‘Ik vrees dat de plannen voor de economische herstructurering op de lange baan worden geschoven. We moeten hier nu strijd leveren met vele duivels tegelijk.’ De hoogleraar wijst met een beschuldigende vinger naar de oppositie. ‘De Onafhankelijkheidspartij hoopt weer de macht te krijgen, maar het is juist deze partij die de grootste verantwoordelijkheid draagt voor het ontstaan van de financiële crisis op IJsland. Bovendien zal die partij nooit de meerderheid krijgen. Je krijgt dan een politieke chaos.’

• Dossier Icesave

Weerstand tegen compensatie groeit in IJsland & nbsp; 3-1-2010
IJsland betaalt Nederland lening terug voor Icesave-debacle & nbsp; 31-12-2009
'Icesave-akkoord niet bindend'& nbsp;26-11-2009
IJslands akkoord over Icesavewet& nbsp;18-10-2009