De Cremer verbaasde zich tijdens een aantal recente workshops voor topbankiers over de ambivalentie rond beloningen. Enerzijds wordt gesteld dat de sinds tien jaar bestaande bonuscultuur nu eenmaal nodig is in de financiële sector. Anderzijds voelen de bankiers zich ongemakkelijk bij het eenzijdig prikkelen van medewerkers met geld, wat tot korte termijngedrag leidt en niet past in de Rijnlandse cultuur.

De Cremer nam de proef op de som en legde vijftien topbestuurders van banken een aantal vragen voor. ‘Ik wilde weten hoe belangrijk zij de bonussen voor zichzelf vonden. Zij stelden vrijwel zonder uitzondering dat bonussen veel belangrijker waren voor anderen dan voor henzelf. Zij gingen ervan uit dat anderen, en vooral het toptalent, goede financiële voorwaarden moesten worden aangeboden om te zorgen dat zij goed werk zouden afleveren.'

Privé-vermogen

Vervolgens legde de hoogleraar zijn gehoor voor door welke bankier zij hun privé-vermogen zouden laten beheren. Door iemand die handelt uit eigenbelang en waarde hecht aan financieel voordeel. Of iemand die het belang van de klant voorop stelde en gemotiveerd werd door het bieden van goede service. ‘Het zal u niet verbazen dat iedereen de laatste koos. Het ironische aspect hiervan is dat de topbestuurders ondanks hun voorkeur voor de service-gerichte bankier, door hun eigen overtuiging een systeem in stand houden dat opvoedt tot de eerste bankier.’

De vraag is wat de bankiers uit zijn workshop deden met het inzicht dat ze zichzelf voor de gek houden. ‘Ze reageerden net als Wim Kok bij de commissie De Wit. De handen ten hemel heffen en zeggen dat het de internationale druk is die hen dwingt hieraan vast te houden. Puur vluchtgedrag. Test eens hoeveel mensen écht weg gaan als ze geen bonus krijgen. Iedereen weet dat financiële motivatie niet stimuleert, enkel het kostenbewustzijn motiveert.’

De Cremer heeft nog wel een advies voor de financiële sector. ‘Steek het voor bonussen beschikbare geld in opleidingen, bijvoorbeeld in ethiek. Dan doe je ook beter zaken’. Of is dat preken voor eigen parochie?