Over een concreet plan voor eventuele steun op een later moment zijn de eurolanden het niet eens. De EU-lidstaten brachten donderdag in Brussel een verklaring uit waarin ze stellen dat ze 'een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de economische en financiële stabiliteit in de regio' hebben. Ook beloven ze 'vastberaden en gecoördineerde actie' te ondernemen 'om de stabiliteit van de eurozone als geheel te beschermen'.

Een concrete invulling hiervan bleef donderdag uit. Maandag en dinsdag spreken de ministers van financiën hierover verder. Brusselse bronnen verwachten niet dat zij het eens worden over een gedetailleerd steunprogramma.

Gemengde reactie

De markten reageerden gemengd op de Europese verklaring. De rente op Griekse tienjarige staatsobligaties daalde aanvankelijk, maar dat effect was in de namiddag weer verdwenen. De euro verloor terrein en daalde met 0,6% tegen de dollar tot $1,3660.

'Deze verklaring is niet voldoende om beleggers gerust te stellen. Maar het geeft een adempauze', zei econoom Andreas Rees van Unicredit MIB gistermiddag tegen persbureau Bloomberg. De markten komen volgens hem pas tot rust als meer gedetailleerde maatregelen worden aangekondigd.

Veel speculatie

Over ophanden zijnde reddingsplannen voor Griekenland is dagenlang gespeculeerd. De Duitse bondskanselier Angela Merkel en haar Franse collega Nicolas Sarkozy hebben zo'n steunoperatie woensdag ook voorbesproken, maar ze waren het volgens bronnen donderdagochtend onderling nog steeds niet eens over de invulling van zo'n steunprogramma.

'Er is geen overeenstemming over de hulp aan Griekenland', zegt een Brusselse diplomaat. 'Iedereen twijfelt erover. Hoe moet je in je eigen parlement nu uitleggen dat je overheidsgeld in Griekenland steekt?' Volgens deze bron hopen de lidstaten dat de verklaring voldoende eensgezindheid uitstraalt om de onrust op de financiële markten weg te nemen.

Van Rompuy

Volgens Herman van Rompuy, als voorzitter van de Europese Raad organisator van de extra top, leveren de eurolanden 'een heel klare boodschap van solidariteit'. Griekenland krijgt geen steun 'omdat dat vandaag niet nodig is'.

Het kabinet blijft van mening dat eventuele steun door het Internationaal Monetair Fonds verleend zou moeten worden. Premier Jan Peter Balkenende zei dat na afloop van de top en minister Wouter Bos van Financiën bevestigde dat in de Tweede Kamer.

Nederlandse banken hadden eind september volgens de Bank voor Internationale Betalingen voor $ 150 mrd in Griekenland, Portugal en Spanje uitstaan. Bij de eerste twee landen gaat het om elk $ 11,8 mrd. De rest betreft Spanje.

De ene na de andere Europese vlag valt om, terwijl binnen een Europese top aan de gang is om de eurozone te stabiliseren.

Een meerderheid van de Tweede Kamer wil niet dat Nederland meebetaalt aan een Grieks steunplan. Minister Wouter Bos van Financiën stelde in een reactie in de Kamer: 'Enigerlei vorm van steun van de EU of de eurolanden aan Griekenland is niet aan de orde.'

IMF

Bos en Balkenende blijven er voorstander van dat het Internationaal Monetair Fonds (IMF) inspringt als Griekenland niet aan zijn verplichtingen kan voldoen. Het IMF heeft ervaring met dat soort reddingsoperaties en heeft bovendien de reputatie daar zeer strikte voorwaarden aan te verbinden, aldus de minister. 'Dat is niet leuk voor de Grieken maar wel het juiste signaal naar de financiële markten', meent Bos.

Ook Balkenende beaamde dit, direct na afloop van de top in Brussel: 'Ik heb heel duidelijk begrepen hoe de Tweede Kamer erin staat. Dat we bij hulp in eerste instantie naar het IMF kijken, daar kan ik me heel goed iets bij voorstellen.'

Nederland is tot dusver het enige EU-lid dat heeft uitgesproken dat het IMF de eerst aangewezene is als aan Griekenland hulp moet worden geboden. 'De Nederlandse positie is de meest verstandige, maar het is geen populaire stelling binnen de EU', aldus Bos. 'Veel landen vinden dat Europa het probleem zelf moet oplossen. Maar hoezeer Nederland daar ook geïsoleerd in staat, wij zullen bevorderen dat hulp via het IMF loopt als die situatie zich voordoet.'

Indirecte bijdrage

Bos zegt dat hij het belang van de belastingbetaler centraal zal stellen. Als het echt fout gaat met Griekenland, kan zich dat over heel Europa verspreiden, waarschuwt hij. 'Of we Griekenland in het uiterste geval aan zijn lot overlaten, hangt af van de vraag wat dat de Nederlandse belastingbetaler zal kosten.' Overigens erkent hij dat Nederland indirect bijdraagt aan de redding van Griekenland in het geval dat het IMF dat moet doen.

Er moet volgens Bos voor worden gewaakt dat de Griekse problemen het hele Europese bankenstelsel in het ongerede brengen.