Een trendbreuk. Zo noemt Carola van Lamoen van Robeco de opname van duurzaamheidscriteria in de beloningspakketten van vooral Nederlandse bedrijven. 'We zien dat steeds meer ondernemingen dat doen', zegt corporate-governancespecialist Van Lamoen. 'Wij zijn daar blij mee.'

Voorlopers

Een aantal Nederlandse bedrijven loopt voorop in de 'duurzame bonus'-trend. Zo maakte gisteren DSM een nieuw beloningsbeleid bekend waarin duurzaamheid een belangrijke rol speelt. Onder meer TNT, Akzo en Shell gingen DSM al voor. Bij Akzo en Shell bepaalt de plaats in de Dow Jones Sustainability Index, die gebaseerd is op de duurzaamheid van een bedrijf, sinds vorig jaar mede de bonus van hun topbestuurders. Alleen bij een plek in de top wordt uitbetaald.

DSM wil verder gaan. Om de bonus volledig binnen te halen moeten de bestuurders de CO2-uitstoot weten terug te dringen en meer groene producten maken. Dat zijn volgens ingewijden concretere doelen dan de plaats in de duurzame Dow Jones-index, die vooral beloont op transparantie en niet op wat er wordt bereikt. Daarnaast krijgen de bestuurders meer langetermijndoelstellingen, wordt gekeken naar werknemerstevredenheid, maximeert DSM de variabele beloning op een vast jaarsalaris en worden de opties afgeschaft.

Eerste schapen

'Hiermee denken we een beetje voorop te lopen in deze moderne tijd', zegt DSM-bestuursvoorzitter Feike Sijbesma . 'Het betekent niet dat ik morgen ineens wat anders ga doen dan vandaag. Maar we moeten het wel kunnen uitleggen, zeker met de woede die er over beloningen was.'

Internationaal gezien lopen Nederlandse bedrijven inderdaad voorop met het invoeren van duurzame bonussen. Ze scoren hoog in de duurzame index. Een simpele verklaring voor die koppositie heeft Carola van Lamoen niet. 'Je ziet wel dat een aantal Nederlandse beleggers nadrukkelijk om de opname van duurzaamheidscriteria vragen. Zo hebben wij dat vorig jaar op aandeelhoudersvergaderingen gedaan, mede namens andere partijen.' Volgens Van Lamoen gaan er meer bedrijven volgen nu de eerste schapen over de dam zijn. 'DSM is niet de laatste.'

'Zorgelijk'

Niet iedereen staat te juichen. Zo zijn APG, de grootste pensioenbeheerder van Nederland en de Vereniging voor Effectenbezitters (VEB) kritisch, zij hebben het over een 'zorgelijke' ontwikkeling . 'Wij vinden dat de variabele beloning gekoppeld hoort te zijn aan de lange termijn aandeelhouderswaarde, de beurskoers en het dividend', zegt Jan Maarten Slagter, de voorman van de club van particuliere beleggers de VEB. 'Het gevaar van niet-financiële criteria is dat je de focus verliest op waar het volgens ons om gaat.' Slagter is wel blij met de nadruk op de lange termijn prestaties bij DSM en het beperken van de variabele beloning. Hij gelooft dat de betrokken bedrijven oprecht zijn in hun intenties om duurzamer te ondernemen. 'Maar het risico bestaat dat de bestuurders op deze manier een bonus krijgen, terwijl de winst daalt.'