Het huidige bestuur zou zich te weinig inspannen voor de zwakkeren in de samenleving, te veel achter de schermen onderhandelen en een te grote afstand met de circa 350.000 leden creëren.

Het conflict binnen de op één na grootste vakbond van Nederland betekent een nieuwe domper voor de vakbeweging. De FNV, met bijna 1,4 miljoen leden veruit de grootste vakorganisatie van Nederland, wordt gekweld door interne conflicten tussen de aangesloten bonden en een gebrek aan slagkracht. De als gematigd bekend staande cao-coördinator Wilna Wind stapte deze week uit het centrale FNV-bestuur.

Bestuursverkiezingen

Bij de komende bestuursverkiezingen in mei hopen twee alternatieve bestuurteams de elf vrijkomende zetels binnen Abvakabo te gaan bezetten. Een van de twee groepen onder leiding van Abvakabo-onderhandelaar Jan-Willem Dieten richt zich op de vier bezoldigde bestuursfuncties. Een andere groep wil de zeven of wellicht negen onbezoldigde plekken bezetten die worden gevuld door regionaal afgevaardigde kaderleden.

Een groot deel van de huidige bestuurders, waaronder voorzitter Edith Snoey en secretaris Xander den Uyl heeft zich weer verkiesbaar gesteld. De ambtenarenbond zit midden in een veranderingsproces waarbij het huidige bestuur aanstuurt op het terugbrengen van het aantal bestuursfuncties. Die ‘oude’ structuur moet volgens Snoey plaatsmaken voor meer ‘directe democratie via het internet’ en een ‘campagnematige aanpak’.

‘Van al die bestuursvergaderingen en ledenvergaderingen die we nu kennen wordt onvoldoende gebruik gemaakt,’ zegt Snoey. ‘Veel mensen willen helemaal geen bestuursfunctie bekleden maar ze willen wel hun mening geven. Als je niets doet wordt je gemarginaliseerd tot een zeer kleine, oude club.’
Dieten zegt zich niet te kunnen vinden in die aanpak. ‘Wij willen meer eenheid binnen de bond waarbij het bestuur en de kaderleden meer samen optrekken. Bestuurders moeten bovendien meer naar buiten treden om de zichtbaarheid van de bond te vergroten.’

'Eerder de straat op'

Dieten laat zich vooralsnog niet uit over inhoudelijke meningsverschillen met de huidige bestuurders. Over de AOW-discussie wil hij wel kwijt dat de bond ‘eerder de straat op moet in plaats van achter de schermen een lobby te voeren’.

De alternatieve groep van onbezoldigde bestuurders, die optreedt onder de naam ‘kloofdichters’, meent dat het huidige bestuur teveel op afstand is komen te staan van de achterliggende leden. ‘Wij ergeren ons eraan dat er nu een situatie is waarbij bestuurders, aangestuurd door marketeers en managers,het ene na het andere ondernemingsplan moeten maken en steeds verder weg komen te staan van de vereniging,’

Individualisering

Volgens vakbondshistoricus Sjaak van der Velden draait het conflict vooral om de vraag hoe je als vakbond omgaat met de individualisering in de samenleving. ‘Je ziet al langer een tendens waarin de vakbond zich meer als een soort ANWB opstelt. Via individuele belangenbehartiging hoopt de FNV het teruglopend ledental te keren,’ aldus Van der Velden. ‘Dat gaat goed in tijden van economische hoogconjunctuur maar nu zie je partijen opstaan die bevreesd zijn dat het hele sociale gebouw er mee op de helling komt te staan. Zij willen meer collectieve acties.’

De Abvakabo voert momenteel een estafetteactie in het caoconflict met de werkgevers. Maar onder leden is de actiebereidheid laag . Van der Velden: ‘Er vond recent een actie plaats bij een overheidsgebouw waar 6000 mensen werken. Daar verwachtte Abvakabo een paar honderd man maar er kwamen er maar 30 opdagen.’

Denkbaar is dat bij de komende bestuursverkiezingen bestuurders van verschillende stromingen worden verkozen. De procedure schrijft voor dat besturen zich niet als geheel verkiesbaar mogen stellen. Op de hypothetische vraag wat secretaris Xander den Uyl doet als hij onverhoopt samen met Dieten de verkiezingen wint antwoordt hij: ‘Dat is een boeiende vraag. Mag ik daar even over nadenken?’ Tot die tijd gaat Den Uyl er vanuit dat het congres over twee maanden ‘consistent voor één lijn zal kiezen’.

Bestuurlijke verlamming

Collega bondsvoorzitter Henk van der Kolk van Bondgenoten, de grootste FNV-bond, zegt zich nog geen zorgen te maken over de situatie bij Abvakabo. ‘Natuurlijk heeft het invloed maar de koers van de FNV staat nu niet ineens ter discussie. Als dit tot bestuurlijke verlamming leidt heb je een probleem. Dat is voorlopig nog niet aan de orde.'