Het uitblijven van een WTO-akkoord is nadelig voor Nederlandse bloementelers, baggeraars, zuivel- en vleesverwerkende industrie, aldus Van der Hoeven. Bilaterale verdragen die de Europese Unie sluit, beperken volgens haar de schade. Zo ligt er een vrijhandelsakkoord met Zuid-Korea klaar, dat een concurrentienadeel voor Nederlands varkensvlees opheft.

Van der Hoeven is zeer kritisch over de afhoudende opstelling van de VS bij de handelsbesprekingen in de Wereldhandelsorganisatie (WTO) over vrijere handel. 'De Verenigde Staten zijn het land van de vrije markten en de vrije handel. Maar dat heeft wel twee kanten. Je kunt niet alleen nemen en niet geven. Als groot land kun je je een tijd verzetten tegen een vrijere handel. De Amerikanen kunnen hekken om hun land zetten, maar op een goed moment gaan andere landen dat ook doen.'

Van der Hoeven voert woensdag een gesprek met de Tweede Kamer over de risico's van toenemend protectionisme.

Onderhandelingen WTO

De onderhandelingen in de WTO liggen zo goed als stil. Vooral de VS zijn daar debet aan, aldus Van der Hoeven. Zo is er een nieuwe hoofdonderhandelaar aangewezen, maar die is nog niet benoemd door het Congres. Verder zijn de Amerikanen in bilaterale besprekingen over de Doharonde met onder meer India en Brazilië weinig concreet over wat zij willen.

Er zijn duidelijke signalen in de VS dat het protectionisme terrein wint. Congresleden maar ook Nobelprijswinnaar Paul Krugman hebben opgeroepen tot flinke importheffingen op Chinese goederen als China zijn munt, de yuan, niet in waarde laat stijgen. Frankrijk en Duitsland protesteerden vorige week tegen de gewijzigde aanbesteding van een nieuw tankvliegtuig voor de luchtmacht van de VS. Daardoor zou de Europese vliegtuigbouwer Airbus buitenspel komen te staan, ten gunste van het Amerikaanse Boeing.

'De VS zijn mondiaal de grote politieagent', zegt Van der Hoeven. 'Dat wordt ook geaccepteerd. Maar dan moeten zij ook in beweging komen om van de Doharonde een succes te maken.'

Interne problemen VS

De verwachting is dat dit jaar geen vooruitgang wordt geboekt in de WTO, zeker niet voor de tussentijdse verkiezingen voor het Congres in november. Maar niet alleen die verkiezingen blokkeren vooruitgang, zegt Van der Hoeven. De VS worstelen volgens haar met zo veel interne problemen dat die de spankracht van Washington te boven dreigen te gaan.

Van der Hoeven: 'De Verenigde Staten hebben problemen met het organiseren van verkiezingen, met de gezondheidszorg, en het onderwijs moet worden hervormd. De energievoorziening is onzeker. Ze moeten nu zelfs een volkstelling houden, omdat ze geen burgerlijke stand hebben. De laatste keer dat ik van een volkstelling hoorde, was die rond de geboorte van Christus. Dat is tekenend voor de Verenigde Staten in de 21ste eeuw. Het land is niet echt op orde.'

De wereld wacht al bijna tien jaar op een nieuw multilateraal akkoord over vrijere handel. In 2001 gingen de besprekingen van start in Doha, de hoofdstad van Qatar. Vandaar de naam Doharonde. In 2008 strandde een akkoord op het nippertje.