Talent staat meer dan ooit in de belangstelling. De makers van Idols, X Factor, Holland's Got Talent en talloze coaches, recruiters en voetbalscouts verdienen er hun boterham mee. Bij Google levert het 111 miljoen resultaten op. 'We zijn massaal op talentenjacht', stelde hoogleraar onderwijspsychologie Remy Rikers bij zijn inaugurele rede. Hij wijt dit aan de hardnekkige misvatting dat elk mens wordt geboren met aanleg voor vaardigheden als schaken, pianospelen of voetballen. Niet dus.

Onderzoek wijst uit dat talent eerder een functie is van langdurige training. Anders Ericsson, psychologiehoogleraar aan de Florida State University en autoriteit op dit gebied, ontdekte dat het enige verschil tussen meer en minder 'getalenteerde' violisten en pianisten is dat de eerstgenoemden beduidend langer en beter trainden. En in Talent is Overrated concludeert Fortune-journalist Geoff Colvin dat bijvoorbeeld Mozart en Tiger Woods hun fabuleuze prestaties vooral aan hun vaders danken, die hen vanaf respectievelijk hun derde en tweede levensjaar intensief trainden.

Volgens Rikers staat de vigerende talentopvatting onze zelfontplooiing in de weg, want het verschaft professionals een excuus om niet aan zichzelf te werken en werkgevers/coaches om medewerkers/pupillen op te geven. Een enorme verspilling, want onderzoeken wijzen uit dat we onze prestaties soms wel met 1000% kunnen verbeteren. Zo ontdekte Ericsson dat een gemiddelde student reeksen van wel 80 cijfers kan leren onthouden.

Om de top te bereiken heb je geen talent maar vooral een lange adem nodig. De psychologen William Chase en Herbert Simon ontdekten na bestudering van de biografieën van talloze succesvolle sporters, schrijvers, wetenschappers en musici dat er gemiddeld tien jaar zit tussen hun eerste en hun beste prestatie. Het kost dus al gauw 10.000 trainingsuren. Volgens Ericsson danken zij hun succes aan 'deliberate practice'. Om in hun voetsporen te treden, heb je allereerst de motivatie nodig om steeds beter te worden en moet je de lat telkens iets hoger leggen. Verder moet je alleen deelvaardigheden trainen die je niet beheerst en consequent van je fouten leren.

Omdat 'talent' wordt aangeleerd, moeten we ons niet langer blind staren op de 5% high potentials. Om de felbegeerde kenniseconomie te realiseren, kunnen we beter zorgen dat elke professional zijn of haar topniveau bereikt. Zet jezelf en/of je medewerkers aan tot doelgerichte training, zou ik zeggen.

Succes ís een keuze. Met nog 8000 trainingsuren voor de boeg ga ik het fictieschrijven weer oppakken. De vraag is niet wie het meeste talent heeft, maar wie de benodigde offers wil brengen. Wat is jouw excuus?