Eigenaardig. Heb ik vanwege mijn Y-chromosoom meer kans op een topfunctie? Natuurlijk niet! Recent wetenschappelijk onderzoek suggereert dat afkomst een belangrijker toelatingscriterium is dan sekse. Omdat ze de mores niet kennen, hebben mannen uit de lagere sociale milieus zelfs minder kans de top te bereiken dan vrouwen uit hogere milieus die wel de juiste scholen, feestjes en disputen bezochten.

Het old boys' network wordt tegenwoordig gezien als de bron van alle kwaad. Zelfs de politiek kwam ertegen in het geweer, getuige de brede steun van de Tweede Kamer voor het SP-amendement om het aantal toezichthoudende functies te maximeren op vijf per persoon. Ook de code-Tabaksblat moet de ban van dit mysterieuze genootschap breken. Maar dat vrouwen categorisch worden geweerd, is nooit aangetoond. Integendeel. Met alleen al 3 vrouwelijke ministers, 57 vrouwelijke bestuurders en commissarissen bij Euronext-bedrijven, 271 vrouwelijke hoogleraren en 77 vrouwelijke burgemeesters is moeilijk hard te maken dat vrouwen niet welkom zijn.

Stratenmakerszoon

Het onlangs gepubliceerde promotieonderzoek van socioloog Mick Matthys van de Universiteit Utrecht werpt nieuw licht op de zaak. Deze stratenmakerszoon ondervroeg lotgenoten: mannen en vrouwen die zich via de universiteit aan hun arbeidersmilieu hebben ontworsteld. Hij ontdekte dat de carrière van deze doorzetters moeizaam verliep. Vervreemd van hun roots maar niet opgenomen in de hogere echelons voelden ze zich 'vreemden in twee werelden'. Omdat netwerken niet in hun systeem zat, schopten ze het minder ver dan op basis van hun capaciteiten te verwachten was.

Matthys maakt aannemelijk dat ook mannen op weg naar de top stranden omdat ze de do's and don'ts niet in de vingers hebben. Het glazen plafond is dus geen vrouwelijk prerogatief.

Wellevendheid

Om vrouwen en mannen uit lagere sociale milieus en etnische minderheden te verheffen, moeten we hen niet alleen goed opleiden, maar ook leren manoeuvreren binnen hun nieuwe biotoop. Wie voor een dubbeltje geboren wordt, kan best een kwartje worden. Maar om een gulden te worden, moet je ook vertrouwd zijn met de ongeschreven regels die bepalen wie mag meespelen of als paria wordt buitengesloten. Vroeger kregen officieren in opleiding les in wellevendheid. Ik juich het toe als dit vak ook in het hoger voorgezet onderwijs wordt ingevoerd. Als academici uit achterstandsgroepen eenmaal begrijpen hoe de hazen lopen, nemen hun sociale wendbaarheid en carrièrekansen toe.

Het old boys' network is ook voor veel mannen een onneembaar bastion. Maar slopen is zinloos, want als de old boys eindelijk het toneel verlaten, neemt een nieuwe exclusieve bovenkaste het stokje over. We kunnen beter zorgen dat iedereen de sleutel krijgt. Dan komen de gewenste veranderingen vanzelf en kunnen álle gekwalificeerde jongens en meisjes meespelen.& nbsp;

Psycholoog Henk Noortis zelfstandig onderzoeker

Archief Henk Noort& nbsp;& nbsp;