Dat stellen actuarissen van PricewaterhouseCoopers (PwC) naar aanleiding van voorgestelde wijzigingen in de internationale verslaggevingseisen.

Mischa Borst van PwC berekent dat het eigen vermogen van de fondsen uit de AEX-index met euro 16 mrd zou worden gedrukt als de voorstellen eind vorig jaar al van kracht zouden zijn. 'In feite worden de gevolgen van de pensioenrisico's direct zichtbaar in de ondernemingsbalans', stelt Borst. Eind 2008, op het dieptepunt van de crisis, hadden ondernemingen volgens PwC ruim euro 40 mrd aan eigen vermogen moeten afboeken.

International Accounting Standards Board

De International Accounting Standards Board (IASB) wil de manier waarop beursfondsen hun pensioenlasten weergeven wijzigen. De IASB is de maker van de International Financial Reporting Standards (IFRS) die in onder meer Europa, Japan, Australië en Zuid-Afrika voor beursfondsen verplicht zijn. Belanghebbenden kunnen tot begin september reageren op de voorstellen, die in 2013 van kracht moeten worden.

De belangrijkste wijziging is dat ondernemingen niet meer gebruik mogen maken van de 'corridor-methode'. Via deze weg kunnen ondernemingen de pensioentekorten en -overschotten buiten de cijfers houden, zolang deze zich binnen een zekere bandbreedte bewegen. Ruim de helft van de Nederlandse beursfondsen gebruikt de corridor. Nieuw is wel wel dat tekorten en overschotten in de toekomst via het eigen vermogen kunnen worden geboekt, waar de saldi die nu buiten de corridor vallen, in de winst neerslaan.

Stichting voor Ondernemingspensioenfondsen

Er wordt verschillend over de gevolgen van de voorstellen gedacht. Directeur Frans Prins van de Stichting voor Ondernemingspensioenfondsen (OPF) is positief dat er rekening wordt gehouden met bijzondere Nederlandse situatie waarbij zowel bedrijf als deelnemers de lasten en lusten binnen een pensioenfonds dragen. 'Voor het eerst lijkt te worden ingezien dat ook de werknemers een deel van de lasten dragen, zoals bij het opschorten van indexatie. Dit kan de lasten voor de onderneming drukken.' Prins merkt op dat de voorstellen complex zijn en bestudering behoeven.

Accountant Egbert Eeftink noemt het 'theoretisch goed' dat de corridor-methode verdwijnt. 'Het voorstel is controversieel, maar komt tegemoet aan kritiek dat onder de corridor-methode pensioenverliezen naar de toekomst kunnen worden uitgesteld. Het afschaffen daarvan zal weliswaar meer volatiliteit in de cijfers geven, maar dit zal enkel via het eigen vermogen verlopen.'

Berekenen jaarlijkse pensioenlasten

Een belangrijk punt in het voorstel is dat de IASB eist dat ondernemingen bij het berekenen van de jaarlijkse pensioenlasten met lagere beleggingsopbrengsten moeten rekenen dan nu het geval is. 'In de meeste gevallen leidt dit tot hogere pensioenkosten en dus tot een lager resultaat', stelt Eeftink.

De IFRS-methode voor het berekeningen van de pensioenlasten voor beursfondsen verschilt sterk van de wijze waarop pensioenfondsen zelf hun eigen vermogen en dekkingsgraden in kaart brengen.