Menno Simons (39) - spijkerbroek, sweater - is een man met een missie. Hij heeft een liefde voor mooie koffiesmaken. Met zijn projecten met koffieboeren in het onherbergzame Ethiopië bouwde hij een reputatie op. 'Als je na de oogst die koffie proeft waarop je gehoopt had, dan geeft mij dat heel veel voldoening.'

Zijn Amsterdamse handelshuis Trabocca (omzet euro 9,5 mln, tien medewerkers) is een overnamedoelwit. Het Canadees-Amerikaanse Sunopta - met een omzet van $ 1 mrd marktleider in biologische grondstoffen - wordt binnenkort de nieuwe eigenaar.

Sunopta, actief in de VS en Canada, wil zijn inkoop zekerstellen en zo kwam Trabocca, waarin Simons voor 35% participeert, in beeld. Een overname betekent dat Trabocca flink kan groeien. Maar wil Simons dat wel? Hij is er nog niet uit: 'Ik heb nog even de tijd om over mijn toekomst na te denken.'

Schaalvergroting

Simons zit in een comfortabele maar lastige positie. Zijn aandelen worden overgenomen, wat hem geen windeieren legt. Maar hij moet ook kiezen. Schaalvergroting via Sunopta, of kleinschalig en op duurzame wijze mooie koffie vinden, opslaan, branden en vers leveren.

Koffiefanaat Simons sleet een deel van zijn jeugd in Afrika en groeide op met geuren en smaken, naar eigen zeggen de rode draad in zijn leven. Na een studie rechten in Amsterdam lonkte de internationale handel. Zijn uitdaging: het upgraden van de Ethiopische koffie, met zijn 'tonen van bloemen'.

Haat-liefdeverhouding

Gewapend met een subsidie van vier ton van Economische Zaken en twee ton aan eigen middelen startte hij een project waarbij 45.ooo koffieboeren betrokken waren. De rest is geschiedenis. Inmiddels komt 90% van het handelsvolume van Trabocca (2 miljoen kilo ruwe koffie per jaar) van 75 exporteurs uit Ethiopië.

Hij heeft een haat-liefdeverhouding met het land waar de koffieplant oorspronkelijk vandaan komt. Simons, koffiehandelaar sinds 1999, vertelt over een kafkaësk ondernemersklimaat, met haperende systemen en een falende overheid. Ethiopië telt 75 miljoen inwoners die 75 talen en dialecten spreken. 'Italië heeft er als kolonisator geen poot aan de grond gekregen, maar het wemelt er van de espressomachines. Je hebt er ook spaghetti en er rijden veel Fiats.'

Ethiopische klein

Samen met de koffieboeren verbeterde Simons het productieproces door voor te financieren, te investeren, te composteren, te snoeien, te trainen en te certificeren. Dat betekende uren onderweg zijn over hobbelige, stoffige wegen. Simons heeft eigen mensen in Ethiopië die vanuit het Trabocca-kantoor projecten begeleiden.

Simons legt uit dat koffie na olie de grootste commodity is. 'Veel handelaren zitten in hun pak achter een scherm, maar ik sta met mijn laarzen in de Ethiopische klei om dingen beter te maken. Echte mooie koffie kun je alleen op duurzame wijze verbouwen. Dat vraagt een bepaalde instelling van de leveranciers. Trabocca beweegt zich in het formule 1-circuit.'

Amsterdams achterhuis

Niet alle leveranciers van Simons zitten in Ethiopië. Hij importeert ook biologische koffie uit landen als Costa Rica, Indonesië, Jemen, Panama en Rwanda. Volgens Simons is er de komende jaren nog een wereld te winnen.

Trabocca is gevestigd in een VOC-achtig pand aan de Prins Hendrikkade in Amsterdam. In het achterhuis heeft Simons een koffieproeverij ingericht. 'Koffie is als een fruitschaal. Je moet eerst achterhalen welke smaak je lekker vindt: ananas, appel, banaan, limoen et cetera. Het is er allemaal. En dan hebben we het alleen nog maar over smaak.'

In zijn proeverij bespreekt Simons tussen het slurpen en spugen door de misvattingen over koffie. Hij houdt een betoog over de rol van brandingen en zetmethoden in de 'smaakbeleving'. Zijn punt is dat met het bereidingsproces van koffie - thuis, op het werk, in de horeca - veel misgaat. Hij adviseert delicate koffie te filteren. 'Dat is subtieler dan espresso.'

McDonald's-gevoel

Volgens Simons worden in Nederland sloten slechte koffie gedronken. 'Logisch dat veel mensen buikpijn krijgen of gaan sputteren. In een racewagen gooi je toch ook geen oude, afgewerkte olie?' Zelfs in luxekoffieketens krijgt Simons vaak 'een McDonald's-gevoel'. Volgens hem zijn mensen toe aan exotische koffie.

In Scandinavië is dat volgens Simons heel anders. De buurtcafés daar hebben hun zaken goed op orde met de nieuwste machines, de nieuwste technieken en de mooiste koffie. Kom daar eens om in Duitsland of Frankrijk.

En Italië? 'Daar is geen koffiestruik te vinden. Wel zijn er 1800 koffiebranders. En de barista, degene die de espressomachine bedient, is er koning. Slechte koffie wordt niet geaccepteerd en gaat zonder pardon retour. Italianen houden het puur en simpel.'

En hier? 'In Nederland is de barista vaak een student die ook de vieze kopjes ophaalt, de broodjes smeert, de wc's schoonmaakt, het vuilnis buitenzet en een paar weken later op wereldreis gaat. Er is hier nog een missie te vervullen.'

Bekijk het videoportret van Simons: www.fd.tv

Foto: Koffiehandelaar Menno Simons keurt eigen waar in zijn Amsterdamse 'lab'.

Onder dak bij een multinational
Trabocca, het Amsterdamse handelshuis in ruwe koffie van Menno Simons, is verwikkeld in een complex overnameproces. Simons heeft 35% van de aandelen Trabocca in bezit; de overige 65% is in handen van The Organic Corporation (94 medewerkers, omzet ruim euro 73 mln). Dit moederbedrijf ondersteunt Simons in de financiering van zijn projecten met arme koffieboeren.

Een andere poot van The Organic Corporation is Tradin, een handelshuis in ruwe biologische producten zoals bosvruchten, granen, olie, noten en zaden. Beide onderdelen - Trabocca én Tradin - worden nu overgenomen door het Canadees-Amerikaanse handelsbedrijf Sunopta (2200 medewerkers, omzet $ 1 mrd). SunOpta koos voor de overname van The Organic Corporation - en daarmee dus van Trabocca en Tradin - om de inkoopcapaciteit zeker te stellen. Concurrenten van Trabocca zijn het Britse Mercanta en het Zwitserse Schluter.

Buiten de transactie blijft Trabocca-dochter Bocca (zes medewerkers omzet euro 700.000), een koffiebranderij in Dronten. Menno Simons is dit bedrijfje in 2001 uit liefhebberij gestart. Sinds vijf jaar is zijn broer voor 50% mede-eigenaar. Ze leveren ambachtelijk gebrande koffie aan restaurants en bedrijven. Simons: 'Doordat we de hele keten in eigen hand hebben, kunnen we de consument een goed resultaat voorschotelen.'