De EU-ministers van financiën bereikten na een marathonzitting in Brussel van drie uur 's middags tot twee uur 's nachts een akkoord. Ook de besturen van IMF en ECB waren bijeen.& nbsp;

Analisten reageerden opgetogen op het megapakket aan maatregelen. 'Dit zou meer dan genoeg moeten zijn om de markten op de korte termijn te stabiliseren, paniek verhinderen en het risico op besmetting van de Griekse schuldcrisis richting andere eurolanden voorkomen', reageerde hoofdeconoom Marco Annunziata van Unicredit. 'Niet alleen is het EU-bedrag verbijsterend, maar ook de beslissing van de ECB zou de zorgen moeten wegnemen.'

Beleggers opgelucht

De Amsterdamse beurs is de week flink hoger begonnen. Beleggers zijn opgelucht door het noodplan. Hoofdgraadmeter AEX staat vlak na opening 3,3% hoger op 322,55 punten. De Midkap voor middelgrote fondsen noteert 3,6% in de plus op 526,23 punten. Vorige week verloor de beurs nog bijna 10% als gevolg van angst voor een eurocrisis.

Stabilisatiemechanisme

Het beraad van de EU-ministers van financiën was uitgeschreven om het gebrek aan vertrouwen bij de markten over de aanpak van de schuldcrisis in de eurozone uit de wereld te helpen. De bewindslieden moesten gisteren in Brussel de details van het zogeheten stabilisatiemechanisme voor de eurozone invullen. Over dat mechanisme bereikten de EU-regeringsleiders vrijdagnacht al een akkoord, maar voorwaarden en cijfers waren nog niet duidelijk.

• Lees de verklaring van de ECB& nbsp;
• Lees Brussels Log

Na urenlange vergadersessies, bereikten de lidstaten twee uur 's nachts eindelijk overeenstemming. Onderdeel van het zogeheten stabilisatiemechanisme is dat de Europese Commissie via een zogeheten 'betalingsbalansfaciliteit 'euro 60 mrd aan eurolanden in nood kan verschaffen. Zo'n regeling bestaat al voor niet-eurolanden.

Garanties voor leningen

Daarnaast spraken de eurolanden af voor euro 440 mrd aan garanties af te geven voor leningen aan lidstaten in crisis. Eerder op de avond repten Duitse bronnen van euro 350 mrd aan leningen. Maar het bedrag ging gaandeweg omhoog, en het karakter veranderde van leningen in garanties.

Dat laatste gebeurde pas vlak voor tweeën. Tot op het allerlaatste moment weigerde Duitsland af te stappen van zijn standpunt dat het mechanisme leningen moest betreffen. Maar er dreigde een impasse,& nbsp;omdat kleinere lidstaten leningen onacceptabel vonden. De Duitse minister Thomas de Maizière zwichtte vlak voor het openen van de belangrijke beurs van Tokyo (02.00 uur).& nbsp;

Lichte voorkeur& nbsp;

Minister van Financiën& nbsp;Jan Kees de Jager zei& nbsp;na afloop dat hij een lichte voorkeur voor garanties had. 'Een lening moet je echt aantrekken, en die komt ook in je schuldquote. Een garantie is plezieriger. Maar wij hadden geen& nbsp;blokkade voor bilaterale leningen.'& nbsp;

De EU richt voor het aantrekken van kapitaal op basis van de euro 440 mrd aan garanties een speciaal, privaatrechtelijk vehikel,& nbsp;op. De Europese Commissie beheert dat vehikel.& nbsp;Maar lidstaten besluiten individueel of ze, als landen in nood bij het vehikel aankloppen, hun garanties werkelijk willen verstrekken.

Daarmee is er een mogelijkheid dat de volledige euro 440 mrd aan garanties niet voor de 100% in geld is om te zetten. 'Er is geen verplichting om meer te geven', zei De Jager. Het Nederlandse aandeel in het garantiepakket is ongeveer euro 26 mrd.

IMF

Naast de miljardengaranties van de eurozone, verschaft ook het Internationaal Monetair Fonds (IMF) voor euro 250 mrd aan fondsen. Tijdens de vergadering in Brussel stonden de EU-ministers van financiën in contact met president Dominique Strauss-Kahn van het fonds.

Zonder IMF-input leggen eurozone en Commissie dus een stabilisatiemechanisme van euro 500 mrd op tafel. Het bedrag hierbij is relatief willekeurig, aldus De Jager. 'Het had ook euro 300 mrd kunnen zijn, maar de experts vonden dat aan de krappe kant. Dit bedrag is wat aan de ruime kant, maar volgens de experts daardoor precies goed.'

ECB

Ook de Europese Centrale Bank (ECB) maakte vannacht aan de onzekerheid over zijn eventuele optreden een einde. 's Nachts verspreidde de& nbsp;centrale bank een verklaring waarin hij aankondigt 'verscheidene maatregelen te nemen om spanningen in segmenten van de markt aan te pakken'.

De bank gaat op de secundaire markt staats- en bedrijfsobligaties opkopen 'om liquiditeit zeker te stellen in marktsegmenten die disfunctioneren'. Direct opkopen bij landen kan volgens de ECB-regels niet.

Slechte werking

'Het doel van deze operatie is de slechte werking van de aandelen- en obligatiemarkten aan te pakken, en een passend transmissiemechanisme voor het monetair beleid te herstellen', aldus de ECB. Hoeveel de bank in de markt gaat pompen, meldt de monetaire autoriteit niet. Daarover moet het dagelijks bestuur nog besluiten.

Samen met de Amerikaanse Federal Reserve,& nbsp;en de centrale banken van Zwitserland, Canada en Groot-Brittannië, gaat de ECB verder meer dollar-liquiditeit verschaffen door reactivering van swap-lijnen tussen de banken onderling.& nbsp;

Achtergronden

Moeizame bijeenkomst

De vergaderingen bij ECB en IMF hadden tegelijkertijd plaats met het beraad van de EU-ministers in Brussel. De Europese bijeenkomst begon moeizaam. Ze zou& nbsp;om 15.00 uur beginnen, maar liep direct vertraging op& nbsp;omdat de Europese Commissie& nbsp;haar voorstellen nog niet af had.

Later in de namiddag moest een van de hoofdrolspelers, de Duitse minister van financiën Wolfgang Schäuble, plotseling naar een ziekenhuis in Brussel vanwege een reactie op medicijnen die hij moet nemen. De bewindsman heeft al langer een zwakke gezondheid.

Vanwege het belang van de vergadering, kwam de Duitse minister van binnenlandse zaken Thomas de Maizière in allerijl naar Brussel. Berlijn wilde op ministersniveau over het stabiliteitsmechanisme besluiten.

Steunregeling& nbsp;

Los van de discussie over bedragen en leningen dan wel garanties, verliep het beraad moeizaam omdat de Europese Commissie op een centrale rol zinde bij het zoeken naar leningen voor lidstaten in nood. Brussel wilde zelf de kapitaalmarkt op.& nbsp;

Maar Duitsland, Nederland en Finland verzetten zich. Zij wilden een steunregeling die voortborduurt op het Griekse pakket. Daarin speelt Brussel samen met ECB en IMF wel een coördinerende rol, maar beslissen lidstaten zelf of ze leningen willen geven aan de landen met problemen.

'Voor ons was het belangrijk om het IMF mee te laten doen, zodat die voorwaarden aan de steun aan lidstaten kan toevoegen', zei De Jager. Als Brussel in de bestuurdersstoel was komen te zitten, dan zou er volgens hem een 'soort Europees Monetair Fonds-achtige constructie' ontstaan. Nederland heeft daar veel reserves bij.

Snijden

De Jager wees na afloop van de bijeenkomst ook op de eis aan Portugal en Spanje om binnenkort met aanvullende bezuinigingsvoorstellen te komen. De landen moeten die volgende week dinsdag aan de EU-ministers van financiën presenteren.

Op de vroege zondagnacht repten ontwerp-teksten nog van de verplichting dat Madrid en Lissabon in 2010 1,5% van het bbp extra zouden moeten bezuinigen, en in 2011 2%. Deze cijfers verdwenen uit de slotverklaring.

Nederland en Duitsland hadden gehamerd op extra snijden bij de lidstaten die na Griekenland& nbsp;de volgende in& nbsp;lijn van de schuldcrisis leken te zijn.& nbsp;

Opgelucht

De Jager toonde zich opgelucht over het bereikte resultaat. 'Het vertrouwen in de eurozone was heel erg hard aan het wegzakken. Er waren vrijdag signalen van grote instabiliteit, niet alleen richting Zuid-Europa, maar richting de hele eurozone en ook daarbuiten.'

Zijn Finse collega Jyrki Katainen drukte het gevoel na de marathonsessie zo uit: 'De laatste dagen zagen we een gevecht tussen de krachten van de markt en democratische krachten. Vandaag durf ik te zeggen dat de krachten van de democratie de krachten van de markt in de houdgreep hebben genomen.'