Dat is & nbsp;inclusief het particuliere initiatief van Hansa Oncology Clinics (zie ook Het Financieele Dagblad van 18 mei: 'Klinieken op ramkoers in Boxmeer). Voor zoveel bestralingsmachines zijn te weinig patiënten, waardoor de kwaliteit van de oncologische zorg onder het gewenste niveau daalt. Handhaving van de kwaliteit van hoogcomplexe zorg vereist regulering

Minder geld

Marktwerking is één van de middelen waarmee de overheid de groei van de kosten van onze gezondheidszorg wil beteugelen. Het moet leiden tot een betere zorg voor minder geld. Wat betekent de marktwerking bijvoorbeeld voor de behandeling van kanker? Kanker is een levensbedreigende aandoening en volksziekte nummer één. Gelukkig zijn de behandelresultaten de afgelopen decennia enorm verbeterd door technologische innovaties en nieuwe behandelingsmethoden, bijvoorbeeld met geneesmiddelen.

Naast de introductie van nieuwe technologieën en geneesmiddelen, heeft de behandeling van kanker de afgelopen decennia nog andere grote veranderingen ondergaan. In toenemende mate zijn behandelingen multidisciplinair geworden, waarbij meerdere medisch specialisten één patiënt behandelen. Daarnaast is de behandeling van kanker steeds gefragmenteerder geworden: geen chirurg, bestralingsarts of medisch oncoloog overziet nog het geheel. Ieder heeft zijn eigen deelgebied: borstkanker, darmkanker, bloedkanker, enzovoort.

Hoogcomplexe zorg

Deze multidisciplinaire samenwerking en subspecialisatie vereisen een concentratie van hoogcomplexe zorg voor patiënten met kanker en enige regulatie om de kwaliteit van de zorg te waarborgen. Een goed voorbeeld is de recente ontwikkeling bij de radiotherapie, de behandeling van kankerpatiënten met bestraling. Met hoogtechnologische apparatuur worden tumoren in het lichaam met röntgenstraling behandeld.

Subspecialisatie en gebruik van dure geavanceerde apparatuur hebben de laatste decennia geleid tot regulering en concentratie van radiotherapeutische zorg om de kwaliteit van deze zorg te waarborgen. Daarom was radiotherapie vergunningplichtig. Juist voor die kwaliteit is het noodzakelijk om voldoende radiotherapeutische behandelingen uit te voeren. De minister heeft echter besloten dat radiotherapie als standaardtherapie per 1 januari 2012 niet langer een vergunning nodig heeft en maakt de weg rijp voor nieuwe aanbieders.

Dichtbij de patiënt

Een adviesbureau heeft op basis van demografische modellen vastgesteld dat er tot 2020 in de regio rondom Nijmegen een zorgvraag voor radiotherapie is van ongeveer 9 bestralingsfaciliteiten. Het UMC St Radboud heeft vier van dergelijke faciliteiten, plaatst er nog twee in Boxmeer en misschien nog twee in Nijmegen. Door te opereren als netwerkorganisatie wordt de zorg dichtbij de patiënt gebracht (spreiding) maar blijft de kwaliteitsbewaking toch in één hand (concentratie).

Aan de flanken van dit verzorgingsgebied plannen de radiotherapieafdelingen van Tilburg, Arnhem en Maastricht hun satellieten respectievelijk in Den Bosch, Ede en Venlo. Hiermee lijkt de regio goed bediend en is er zelfs ruimte voor enige gezonde competitie. Maar nu dient zich ook nog een particuliere investeerder aan.

Enorme overcapaciteit

Hoewel de minister de noodzaak van toetsing vooraf door een accrediterende instantie erkent, welke nog moet worden ingesteld, verleent hij toch vergunning aan een particuliere investeerder voor de ontwikkeling van een categoraal kankerziekenhuis met 6 tot 8 bestralingsbunkers in Boxmeer, het Hansa Oncology Clinic's. Hiermee wordt een enorme overcapaciteit voor radiotherapie gecreëerd.

Er is maar één conclusie mogelijk: hoogcomplexe zorg zoals de bestraling van patiënten met kanker dient gereguleerd te blijven. En vergunningen moeten pas worden verleend na zorgvuldige toetsing aan kwantitatieve en kwalitatieve standaarden die nog ontwikkeld worden.

J.W.H. Leer is als hoogleraar radiotherapie verbonden aan het Universitair Medisch Centrum St Radboud in Nijmegen.