De huisartsenvereniging zou op de poster ook de opvattingen van het Centraal Planbureau moeten weergeven. Het CPB heeft namelijk zo zijn eigen opvattingen.

Eigen bijdragen

Vorige week verscheen 'Keuzes in Kaart', de doorrekening van het CPB van de verkiezingsprogramma's. De voorkeuren van het planbureau schemeren op verschillende plaatsen duidelijk door de beoordeling heen. Bijvoorbeeld bij de hoogte van de eigen bijdragen.

Het CDA wil het eigen risico in de zorgverzekering verhogen naar 230 euro, de VVD naar 300& nbsp;euro en de PvdA tot gemiddeld 340 euro. Het CPB zelf heeft een voorkeur voor een verhoging tot 775 euro. In Keuzes in Kaart heeft het CPB daarom steeds de volgende zin opgenomen: 'In plaats van een verhoging van het eigen risico ZVW van 210& nbsp; euro naar 775 euro in 2015 (...) kiest het CDA voor een kleine verhoging naar 230 euro'. Deze zin komt in de zorgparagrafen van alle politieke partijen terug. Duidelijker kun je niet zeggen dat het eigen risico eigenlijk omhoog moet naar het - door het CPB zelf bedachte - niveau van 775 euro.

Langdurige zorg

Nog een voorbeeld. De politieke partijen hebben bij de aanpak van de langdurige zorg gretig gebruik gemaakt van het rapport van de Commissie brede heroverweging langdurige zorg.

Het CDA wil de cliënten vouchers geven om zelf zorg in te kopen. PvdA en D66 willen de langdurige zorg grotendeels onderbrengen bij de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO). En de VVD wil de langdurige zorg overhevelen naar de zorgverzekeraars. Uit het rapport van de commissie blijkt dat elk van deze varianten ongeveer evenveel oplevert aan besparingen. Deze berekeningen in de brede heroverweging hebben de goedkeuring van het CPB.

Hoogst merkwaardig

In Keuzes in Kaart denkt het CPB daar plotseling anders over. Het CPB vindt nu dat overheveling van de langdurige zorg naar de zorgverzekeraars, zoals de VVD wil, niets oplevert. Het CPB schrijft hierover: 'In tegenstelling tot de Heroverwegingswerkgroep kent het CPB hieraan geen doelmatigheidswinst toe, behalve voor overheveling van revalidatiezorg. De reden hiervoor is dat langdurige zorg niet past binnen het stramien van de ZVW'.

Deze stelling is om meerdere reden hoogst merkwaardig. Het CPB dacht bij zijn beoordeling van de Heroverwegingswerkgroep nog volstrekt anders. Zowel de SER als de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg hebben in het verleden geadviseerd delen van de AWBZ onder te brengen in de Zorgverzekeringswet (ZVW).

Sturend voor keuzes

Het is niet duidelijk waarom het CPB vindt dat dit niet kan. Alle partijen vinden een groot deel van de bezuinigingen in 'doelmatigheidswinst door aanpassing stelsel'. Daarbij heeft de CPB-opvatting grote consequenties voor het bezuinigingsbedrag zorg van de VVD.

Dit zijn twee zichtbare voorbeelden waarbij de opvattingen van het CPB sturend zijn voor de keuzes die politieke partijen maken. Maar het CPB stuurt ook op andere wijzen. Zo is meestal volstrekt onduidelijk hoe een bepaald bedrag aan bezuiniging tot stand komt. Zo boekt het CPB voor het vouchersysteem van het CDA 5% doelmatigheidswinst, omdat met vouchers cliënten direct geconfronteerd worden met de zorgkosten. Die 5% is een volstrekt willekeurig cijfer.

Mening opdringen

Het had net to goed 2% of 10% kunnen zijn, of nul. Zo hangt het van de goedwillendheid van de CPB-medewerker af hoeveel een maatregel van een politieke partij oplevert. Het CDA mag zich hiermee in zijn handen knijpen.& nbsp;De rekenaars van het CPB proberen hun mening te veel aan politieke partijen op te dringen.

Wim Groot is hoogleraar gezondheidseconomie aan UM en Henriette Maassen van den Brink is hoogleraar economie aan UvA en UM.