Directeur René Bernards is zwaar teleurgesteld over het innovatiebeleid in Nederland.

Bernards, tevens hoogleraar moleculaire carcinogenese aan het Nederlands Kanker Instituut, is met collega Laura van 't Veer ontwikkelaar van de Mammaprint.

De test toont aan welk risico een patiënt met borstkanker loopt dat de tumor zich na de behandeling opnieuw manifesteert. Bij toepassing van de test blijkt een chemokuur in 25% van de gevallen niet nodig. Daarmee zou het aantal vrouwen dat na behandeling van borstkanker nog een chemokuur moet ondergaan, slinken van 5200 naar krap 4000 per jaar. De test, die euro 2675 kost, zou daarmee kostbare chemokuren en veel lichamelijk lijden besparen.

'Zou', want het Nederlandse College voor Zorgverzekeraars (CVZ) erkent de test niet omdat die niet aansluit bij de bestaande praktijk. Hij is dus 'te nieuw'. De zorgverzekeraars gaan niet over tot vergoeding zonder de zegen van het CVZ. Dat zou de test wel tijdelijk als proef willen toestaan, maar dat ligt weer moeilijk bij het ministerie van Volksgezondheid. Bernards: 'Iedereen kijkt naar elkaar en er gebeurt al twee jaar niets.'

De situatie is even absurd als illustratief voor het innovatiebeleid van Nederland omdat de Mammaprint in 2006 van minister Ab Klink de prijs voor de beste innovatie in de zorg heeft gekregen. De test is bejubeld in het wetenschappelijke tijdschrift Nature, is goedgekeurd door de Amerikaanse zorgautoriteit FDA en wordt al breed vergoed door zorgverzekeraars in de VS.

Bernards noemt het Nederlandse innovatiebeleid 'te treurig voor woorden. Er gaan honderden miljoenen naar onderzoek en ontwikkeling, maar als je de innovaties niet mag toepassen, waarom wordt al dat geld dan besteed?'

Agendia heeft nu 45 medewerkers in Noord-Amerika en 40 in Nederland. Bas van der Baan, manager sales en marketing, stelt dat 80% van de investeringen in de VS neerdaalt en de rest in Nederland. Bernards denkt zelfs aan een verhuizing naar de VS.

Toch zit er beweging in het veld. Zorgverzekeraar Zilveren Kruis Achmea heeft vorige week besloten wel tot vergoeding over te gaan. Het is de eerste keer dat een zorgverzekeraar een middel vergoedt zonder advies van het CVZ. 'We zijn dol- en dolblij', zegt Van der Baan, ' nu maar hopen dat andere verzekeraars volgen'.

'Het is, gelet op de positieve resultaten, zonde om niet te vergoeden', zegt Melanie Schultz van Haegen, directeur zorginkoop bij Zilveren Kruis. Schultz, voorheen staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat, stelt dat innovaties wel vaker verzanden in bureaucratie. 'Er moet een andere cultuur komen van mensen die niet stoppen als een innovatie op regeltjes stuit, maar eraan gaan trekken en bedenken hoe het wel kan. Je zou kunnen denken aan een omgeving waar innovaties ongehinderd door regels kunnen worden getest.'

Unieke test

Minder chemokuren

13.000

vrouwen per jaar krijgen de diagnose borstkanker

5200

van die 13.000 krijgen na behandeling een chemokuur waarvan onzeker is of die nodig is

4000

vrouwen zouden dat zijn bij toelating van de Mammaprint