Maar dat paars plus een links feestje wordt, staat nog allesbehalve vast.

Stevig hervormen

Wie er het verkiezingsprogramma van D66 op naleest kan moeilijk volhouden dat die partij links is. Alexander Pechtold wil de arbeidsmarkt minstens zo stevig hervormen als de VVD. En op het gebied van de sociale zekerheid zit er ook niet zo veel licht tussen de opvattingen van de liberale partijen.

GroenLinks wil nivelleren, en is in die zin zeker links, maar durft ook een drastische reorganisatie van de arbeidsmarkt aan. De PvdA van Job Cohen lijkt daar schoorvoetend in mee te gaan. Goedbeschouwd is paars plus een evenwichtige coalitie van een grote rechtse partij en een grote linkse partij, en hun twee progressieve zusjes.

Verkeerd argument

Als je die coalitie moet typeren, dan niet als links, maar als progressief. Logisch dat de aartsconservatieve Wiegel zo'n combinatie niet ziet zitten, maar hij gebruikt het verkeerde argument.

Hoe progressief de partijen echt durven te zijn, zal overigens pas de komende weken blijken. Tijdens de formatie van het eerste paarse kabinet, in 1994, ruilden VVD'ers en PvdA'ers hervormingen uit. De eersten kregen economische liberalisering, de tweeden kregen de flexwet. De uitkomst was een hervormingsgezinde regering.

Complicerende factor

Bij latere formaties ging het vooral om een uitruil van zaken die niet mochten veranderen en kregen we conservatieve kabinetten. Het is te hopen dat het onderhandelingsmodel uit 1994 nu weer op tafel komt.

Er is vergeleken met zestien jaar geleden echter een complicerende factor. Behalve hervormen moet het volgende kabinet hard bezuinigen. De noodzakelijke bezuinigingen leggen een bom onder de formatie. Hoe snel gaan we bezuinigen? Hoeveel schuiven we door naar het volgende kabinet? Kunnen we de belastingen niet beter verhogen? PvdA en VVD staan lijnrecht tegenover elkaar. De liberalen kan het niet snel genoeg gaan. De sociaaldemocraten zijn juist bang om 'de economie kapot te bezuinigen', en willen behalve bezuinigen ook hogere belastingen. Goede kans dat het overleg al direct vastloopt.

Hard bezuinigen

Maar er is hulp onderweg uit zeer onwaarschijnlijke hoek. Goldman Sachs, de zakenbank die steeds weer een slaatje slaat uit de problemen van anderen, kwam deze week met een studie naar nut en noodzaak van bezuinigingen. De economen van de bank bestudeerden alle bezuinigingsprogramma's van Oeso-landen sinds 1975, het succes ervan en de gevolgen voor de economie.

De conclusies zijn helder. Hard bezuinigen hoeft de groei niet te schaden. Integendeel, vaak gaat de economie juist sneller groeien. De timing van de bezuinigingen maakt daarom ook niet zo veel uit. De angst om te vroeg in te grijpen in de overheidsuitgaven is meestal ongegrond.

Opleving op markten

Belastingverhoging om het begrotingstekort te dekken schaadt de groei wel en zorgt daarom meestal niet voor een lager begrotingstekort. Stevige bezuinigingen gaan in de regel samen met een opleving op de aandelen- en obligatiemarkten.

Natuurlijk komt deze informatie niet uit onverdachte bron. Een Amerikaanse zakenbank die pleit voor minder overheidsuitgaven en tegen hogere belastingen, wat kun je anders verwachten? Maar de conclusies van Goldman Sachs komen overeen met ouder onderzoek van academische economen en worden in het 27 pagina's tellende rapport stevig onderbouwd. Tip voor de informateurs: laat alle partijleiders het Goldman Sachs-rapport van kaft tot kaft doornemen. Dat kost misschien een halfuur, maar kan de formatie met weken versnellen.

Mathijs Bouman is macro-econoom.