Het gaat daarbij niet alleen om substitutie door een goedkoper middel met dezelfde werkzame stof, maar ook om 'therapeutische substitutie' door een goedkoper middel met een andere werkzame stof.

Onafhankelijkheid aangetast

Wij vroegen ons af hoe de Nederlandse arts tegenover deze uitspraak staat. Uiterst positief, zou je zeggen. Want louter door het voorschrijven van een door de overheid 'voorgeschreven' geneesmiddel zullen artsen daardoor meer verdienen. Wie wil dit nu niet in deze economisch zware tijd?

Via iDialoog, een onafhankelijke organisatie voor artsen door artsen, zochten wij het gesprek met 150 Nederlandse artsen. En wat blijkt? Tachtig procent van hen is het helemaal niet eens met de uitspraak van het Hof. Grootste bezwaar is dat de professionele onafhankelijkheid van de arts wordt aangetast.

De schijn tegen

En mocht een arts zich niet laten beïnvloeden door financiële prikkels, dan krijgt hij in ieder geval de schijn tegen. Want hoe bepaal ik nu nog of mijn arts me iets voorschrijft dat goed is voor mijn gezondheid of goed is voor zijn bankrekening? Dit laatste is geen loze vrees.

Vrijwel iedere arts verwacht dat de Nederlandse overheid binnenkort inderdaad bonussen zal uitdelen om zijn voorschrijfgedrag te beïnvloeden en deze bevoegdheid - hoewel dit in tegenspraak is met de uitspraak van het Hof - zelfs zal overdragen aan zorgverzekeraars. Dit zal leiden tot een dogmatisch systeem waarin politici en organisaties die worden gedreven door schadelastreductie zich gelukkig voelen, maar artsen en patiënten schade gaan oplopen.

Irrationele prikkels

Het Europese Hof bevestigt dat de reclameregels moeten voorkomen dat artsen op irrationele gronden voorschrijven. Toch worden overheden nu ontheven van deze regels. Ruim tachtig procent van de Nederlandse artsen verwacht dat er op basis van deze uitspraak irrationele prikkels van het ministerie van VWS zullen komen.

Het verbaast ons en de 150 artsen met wie wij spraken, dat het hoogste Europese rechtsorgaan zonder overleg met de medische beroepsgroep een uitspraak doet die de professionele onafhankelijkheid van de arts ernstig in gevaar brengt. Wij adviseren het nieuwe kabinet dan ook om, voordat het met bonussen het voorschrijfgedrag van artsen probeert te beïnvloeden, eerst in gesprek te gaan met artsen in plaats van uitsluitend te debatteren over artsen.

Ric Feller en Frank van Dongen zijn onafhankelijk consultant in de gezondheidszorg.