De uitspraken& nbsp;staan op gespannen voet met de opdracht die Paul van de regering heeft gekregen.

Paul moet als baas van de Vrom-inspectie zorgen voor de handhaving van regels voor volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en milieu. Hij is voorzitter van de overkoepelende Inspectieraad, die de taak heeft om de rijksinspectiediensten te verkleinen en de toezichtlast voor ondernemers te verminderen. Vorige week meldde het FD& nbsp;dat die doelstelling waarschijnlijk niet wordt gehaald.

Uitbanning risico's

Ondanks de opdracht om te saneren blijven de taken van toezichthouders en inspectiediensten zich opstapelen, verklaart Paul. 'De samenleving vraagt nu eenmaal om de uitbanning van risico's en de politiek geeft daar gehoor aan', zegt hij.

'Zolang er geen ongelukken zijn, roept iedereen dat het toezicht wel wat minder kan, maar telkens als er iets misgaat heeft de toezichthouder gefaald en moet de inspectie juist worden opgekrikt.' Zo heeft de Vrom-inspectie het toezicht op woningbouwcorporaties bijvoorbeeld flink moeten opschroeven na de fraude bij corporatie Rochdale.

Ondanks alle goede bedoelingen neemt het aantal regels niet af, zegt Paul. Zolang de wetgever meer regels opstelt, zal het toezicht moeten meegroeien. Nieuwe regulering van de financiële markten, de oplegging van het rookverbod en extra eisen voor de gezondheidszorg dragen daar allemaal aan bij.

Lasten ondernemers

De lasten die ondernemers van toezicht ervaren moeten volgens het bestaande kabinetsbeleid voor het eind van 2011 met 25% omlaag ten opzichte van 2006. Daarnaast moet 20% van het aantal banen bij de rijksinspectiediensten worden geschrapt.

De Vrom-inspectie volbrengt de bezuinigingstaak naar verwachting wel, zegt Paul. Enkele andere toezichthouders, zoals de Inspectie voor de Gezondheidszorg, hebben daar grote moeite mee. Wat betreft de overlast voor het bedrijfsleven, meldt de voortgangsrapportage van de Inspectieraad dat er slechts 'in geringe mate' vooruitgang wordt geboekt. Naar verwachting wordt de toezichtlast met hooguit 8% verminderd.

Toezicht vernieuwen

Paul onderschrijft de noodzaak om de lasten voor het bedrijfsleven te verminderen en benadrukt dat er grote stappen zijn gezet om het toezicht te vernieuwen. 'Inspectie is als vak enorm geprofessionaliseerd en de afzonderlijke inspectiediensten coördineren hun bedrijfsbezoeken veel beter dan voorheen', aldus de inspecteur-generaal. Het doel 'meer effect, minder last', wordt serieus nagejaagd.

Hij maakt echter bezwaar tegen de teneur om toezicht en inspectie als overlast af te schilderen.

Veel klachten zouden onterecht zijn, aldus Paul. 'Ze zeggen dat de ene dag een inspecteur langskomt met de boodschap dat de deur naar binnen toe open moet, en de volgende dag een andere die zegt dat de deur juist naar buiten toe open moet.' Dat strookt volgens hem niet met de werkelijkheid.

Ook is het onjuist dat inspecties te vaak controlebezoeken plegen, want de meeste instanties maken eerst een risico-analyse om een beperkt aantal locaties te selecteren waar de gevaren het grootst zijn. 'De Vrom-Inspectie komt gemiddeld eens in de zestien jaar langs.'

Reduceren toezicht

De politiek zou de baten van goed toezicht beter moeten inzien en niet alleen willen reduceren, meent Paul. 'Natuurlijk is toezicht lastig, maar als het niet voelbaar en zichtbaar is, dwingt de overheid ook geen naleving af.'

Het niet naleven van de regels kost de maatschappij geld. Als voorbeeld noemt hij illegaal afvaltransport en vuilnisstorten. 'We willen graag laten zien wat inspectie oplevert, maar bewijs maar eens dat het uitblijven van een ongeluk komt door goed toezicht.'

Paul noemt het zorgelijk dat alle rijksinspectiediensten 20% van de banen moeten schrappen, zonder eerst te kijken welke taken kunnen vervallen. 'Nu beslist elke dienst voor zichzelf hoe het met minder mensen kan.'

Een manier is door toezichtstaken aan gemeenten over te laten. Maar daarin schuilt een gevaar. 'Als je decentraliseert, riskeer je ongelijke behandeling.' Bovendien hebben niet alle gemeenten de capaciteit om goed toezicht te houden. In de praktijk ondervinden bedrijven de meeste last van ondeskundige inspecteurs.

Overschatten

Paul meent dat gemeentebesturen zichzelf vaak overschatten. 'Je moet kritische massa hebben om ingewikkelde materie de baas te kunnen', zegt hij. 'Als je het niet kan, moet je het ook niet willen.' Het falende toezicht op het bedrijf Sterigenics in Zoetermeer is hiervan een voorbeeld. Door falend optreden van de gemeentelijke milieudienst werden inwoners jarenlang blootgesteld aan een kankerverwekkende stof.

Om de benodigde kennis en mankracht te bundelen worden regionale uitvoeringsdiensten in het leven geroepen. De overdracht van taken gaat echter moeizaam, erkent de inspecteur-generaal, want veel gemeenten weigeren de handhaving uit handen te geven.