Begin juli wees de bondsraad het principeakkoord over AOW en pensioen in meerderheid af. Maar het hoofdbestuur van de grootste vakbond van Nederland besloot dat meerderheidsbesluit naast zich neer te leggen. Het bestuur, onder leiding van voorzitter Henk van der Kolk, stemde toch in met het bereikte akkoord tussen werkgevers en werknemers over hervormingen van het pensioenstelsel.

Hoewel de bondsraad vorige maand besloot om het meningsverschil niet direct tot een crisis te laten leiden is wel afgesproken dat de gang van zaken eind september wordt geëvalueerd.

Bestuurscrisis

Volgens de statuten is de bondsraad het hoogste orgaan binnen de vakbondsdemocratie. Het is dan ook uitzonderlijk dat het bestuur een meerderheidsbesluit negeert. Bij de op één na grootste bond van Nederland, ambtenarenbond Abvakabo, leidde een soortgelijke houding van het hoofdbestuur tot een bestuurscrisis waarna afgelopen voorjaar de helft van het bestuur het veld moest ruimen.

De evaluatie kan er volgens kaderlid Herman de Haas toe leiden dat er een motie van wantrouwen tegen het bestuur wordt ingediend. Het is vervolgens de vraag of die motie de steun van een meerderheid van de 86 kaderleden in de bondsraad zal krijgen. Volgens bondsraadlid Peter den Haan zal het erom spannen. Als vertegenwoordiger van werknemers bij het spoor kreeg hij eerder al het mandaat mee om een motie van wantrouwen te steunen.

Klacht

De Haas heeft een klacht ingediend bij de interne beroepsinstantie. Hij vindt dat het hoofdbestuur zijn hand overspeelt door het besluit van de bondsraad niet uit te voeren. 'Ik vraag me af of de belangen van de 450.000 leden wel goed zijn behartigd. Het bestuur beroept zich op de uitslag van het raadgevend referendum maar 86% van de leden heeft niet gestemd.'

Bij Abvakabo besloot het hoofdbestuur dit en vorig jaar tot twee keer toe een motie niet uit te voeren. Volgens het nieuw verkozen bestuurslid Lot van Baaren was het feit dat er onvoldoende geluisterd werd naar de bondsraad een directe aanleiding voor de crisis bij die bond. 'Als er te veel van zulke meningsverschillen zijn loop je een risico als bestuur', zegt Van Baaren.

Verenigingsdemocratie

De spanningen binnen FNV Bondgenoten kunnen ook nog gevolgen hebben voor het congres over een betere inrichting van de verenigingsdemocratie begin volgend jaar. Dan spreekt de bond met zijn leden over de vraag of leden meer invloed moeten krijgen. Maar er is ook een stroming die pleit voor een slagvaardiger bond met meer zeggenschap voor de beroepsbestuurders. Nu voelen centrale bestuurders bij FNV zich vaak gegijzeld door een radicaliserende achterban. Het zijn de leden die, sinds er sprake is van ophoging van de pensioenleeftijd, liever inzetten op actievoeren dan onderhandelen.

Volgens insiders zou het conflict over de te voeren strategie de reden zijn geweest dat cao-coördinator Wilna Wind begin dit jaar haar functie bij de overkoepelende vakcentrale neerlegde.

Of een eventuele bestuurscrisis bij FNV Bondgenoten met terugwerkende kracht gevolgen kan hebben voor het pensioenakkoord is nog niet duidelijk. Van het hoofdbestuur was gisteren niemand bereikbaar voor een reactie.