Omdat het te weinig van deze behandelingen doet, viel het buiten de kwaliteitsselectie van het ministerie.

Programma mislukt

Over kwaliteit van ziekenhuisverrichtingen wordt veel getwist. In 2007 ging het programma Zichtbare Zorg van start, waarin ziekenhuizen, specialisten, patiëntenorganisaties en zorgverzekeraars samen de kwaliteit van zorg inzichtelijk wilden maken. Na drie jaar verzandde dit in tientallen, onderling twistende werkgroepen. Twee maanden geleden is de conclusie getrokken dat het programma mislukt is.

De zorgverzekeraars werken nu aan hun eigen kwaliteitscriteria en sturen vragenlijstjes naar de ziekenhuizen. Daar zijn ziekenhuizen en medisch specialisten het niet mee eens. Specialisten vinden de kwaliteitsindicatoren van de zorgverzekeraars medisch-inhoudelijk onverantwoord en sommige ziekenhuizen weigeren de lijsten in te vullen. Medisch specialisten werken nu aan hun eigen kwaliteitssystemen.

Complexe operaties

Over kwaliteit wordt te veel getwist. De twisten staan keuzes op basis van kwaliteit in de weg. Ziekenhuizen en specialisten hebben soms belang bij onduidelijkheid over kwaliteit. Het aantal ziekenhuizen dat complexe operaties wil uitvoeren, neemt maar toe. Enkele algemene ziekenhuizen willen een topklinisch ziekenhuis worden en complexere behandelingen uitvoeren. Geen ziekenhuis vindt het leuk om behandeling niet meer te mogen doen. Als het buiten de boot valt, zoals bij hartklepoperaties, dan wordt de beslissing voor de rechter aangevochten.

Programma's als Zichtbare Zorg maken het bepalen van goede en slechte kwaliteit zorg onnodig ingewikkeld. Het is niet nodig van elk ziekenhuis exact te weten hoe goed de kwaliteit is. Het enige dat we moeten weten is bij welke ziekenhuizen de kwaliteit beneden de maat is, waardoor het moet stoppen met het uitvoeren van bepaalde behandelingen. Hiervoor kan met enkele eenvoudige indicatoren worden volstaan.

Vijf factoren

Het rapport van het KWF kankerfonds noemt vijf factoren die de kwaliteit van kankerzorg bepalen: infrastructuur (beschikbare apparatuur etc.), volume (aantal verrichtingen, specialisatie (welke specialisten zijn beschikbaar), de kwaliteit van het multidisciplinaire team en inzicht in de uitkomsten van zorg (zijn de resultaten op niveau). Van deze vijf vormt volume de kern.

De andere factoren zijn afgeleid van het aantal malen dat een behandeling wordt uitgevoerd. Als een behandeling vaker wordt uitgevoerd lonen investeringen in betere apparatuur, zijn er meer mogelijkheden voor (sub-)specialisatie, raakt een team meer ervaren en op elkaar ingespeeld en worden procedures gestandaardiseerd en de uitkomsten van de behandeling systematischer geregistreerd.

Gezamenlijk afspreken

Ook voor zeer specialistische behandelingen die weinig voorkomen is volume een criterium maar dan natuurlijk bij een lager aantal. Niemand is voor kinderoncologie in elk ziekenhuis en zelfs niet in elk UMC.

Met die vijf indicatoren valt voor elk type behandeling eenvoudig te bepalen welk ziekenhuis door de kwaliteitsselectie komt. Vervolgens moeten de ziekenhuizen die er niet aan voldoen stoppen met die behandelingen. Hierbij hebben zorgverzekeraars een belangrijke rol. Zij moeten gezamenlijk afspreken dat ze voortaan geen behandelingen contracteren in ziekenhuizen die niet voldoen aan de vijf criteria. Kiezen voor kwaliteit in de zorg is eenvoudiger dan wordt gedacht.

Wim Groot is hoogleraar gezondheidseconomie aan UM en Henriette Maassen van den Brink is hoogleraar economie aan UVA en UM.