Waar zij vroeger naar kantoor gingen, daar hun opdrachten kregen en een aantal vergaderingen bijwoonden, zijn zij tegenwoordig veel meer op zichzelf aangewezen. 'Zij moeten nu meer bewegen in hun netwerk', zegt Fons Schoemaker, informatiearchitect bij Rabobank, die over dit onderwerp onlangs een nota heeft geschreven voor de raad van bestuur. 'De interactie en de uitwisseling van informatie zijn belangrijker geworden.'

Als voorbeeld noemt hij een ICT-bedrijf dat een verbinding probeerde te leggen tussen de software van Apple en Microsoft. De aangewezen afdeling wilde het probleem in eerste instantie intern oplossen. Dat had twee jaar klungelen tot gevolg. Uiteindelijk besloot een medewerker via het internet zijn sociale netwerk te raadplegen en toen was binnen een maand een oplossing gevonden.

'In het verleden was het ondenkbaar dat bedrijven hun problemen op straat gooiden', vervolgt Schoemaker. 'Dat voelde als de vuile was buitenhangen. Om gebruik te maken van de veel grotere kennis in het netwerk, moeten de managers de geheimzinnigheid durven los te laten. Daar is moed voor nodig. Maar uiteindelijk zal die strategie leiden tot betere resultaten.'

Tippen via Twitter

Minder geheimzinnigheid is niet alleen heilzaam voor kantoorbanen, maar ook voor bijvoorbeeld stratenmakers. Die krijgen tegenwoordig via Twitter te horen waar stoeptegels los liggen. Daarmee zou het strikt genomen niet meer noodzakelijk zijn om wagens van de desbetreffende dienst te laten rondrijden om de toestand van het wegdek te inventariseren.

Ook voor de productontwikkelaars van grote bedrijven is het leven door de opkomst van internet drastisch veranderd. Waar de uitvindingen vroeger in het laboratorium tot stand kwamen en vervolgens op de markt werden gedumpt, wordt nu veel eerder de communicatie met de klanten gezocht. Die kunnen duidelijk maken wat hun behoeften zijn, zodat het gevaar van mislukkingen aanmerkelijk wordt gereduceerd.

Contact met de klant

'Neem Philips', zegt Schoemaker. 'Dit bedrijf maakte technologisch gezien altijd de mooiste producten van de sector. Maar na de introductie vielen de verkoopcijfers herhaaldelijk tegen. Het zou me niet verbazen als die discrepantie werd veroorzaakt door te weinig contact met de klanten. De ontwikkelingsafdeling zat als het ware in een ivoren toren.'

Met deze les in het achterhoofd besteedt het elektronicabedrijf tegenwoordig juist veel aandacht aan de communicatie. Zo werd onlangs een onderzoek uitgevoerd naar de oorzaken van het succes van een van de directeuren van een van de afdelingen. Wat vooral opviel, was dat hij veel van zijn kennis en plannen met zijn personeel deelde via sociale netwerken. Met als gevolg dat zijn scores op het gebied van medewerkerstevredenheid, groei en resultaat met kop en schouders boven die van zijn collega's uitkwamen. De raad van bestuur van Philips was onder de indruk en gaf toestemming voor het opzetten van interne netwerken.

'Stratenmakers worden tegenwoordig via Twitter getipt over losliggende stoeptegels'

Maak gebruik van& nbsp;het netwerk

Wanneer optimaal gebruik wordt gemaakt van het netwerk, kunnen onverwachte samenwerkingsverbanden ontstaan. In de Verenigde Staten bijvoorbeeld slaan makelaars, notarissen en bouwbedrijven al regelmatig de handen ineen bij de verkoop van appartementen. Belangstellenden worden dan via diverse websites uitgenodigd om een borrel te komen drinken in een appartementencomplex. Op die manier kunnen de toekomstige bewoners kennismaken met elkaar en hun wensen kenbaar maken bij de afbouw van de woningen. Deze strategie leidt tot veel betere verkoopcijfers dan bij appartementen in dezelfde buurt die via de traditionele kanalen worden aangeboden.

'Door deze ontwikkeling is het kennisniveau van de medewerkers minder belangrijk dan vroeger', zegt Schoemaker. 'Het gaat erom dat zij deel uitmaken van een netwerk en dat zij dat op een goede manier weten aan te spreken.' Hij maakt een vergelijking met het dierenrijk. 'Mieren leggen een spoor waaruit het suikergehalte van de bron blijkt. Die informatie helpt de hele kolonie.'

Andere instelling management

'Dit maakt een andere instelling van het management nodig', zegt Schoemaker. 'Zij moeten niet meer sturen op aanwezigheid maar op resultaat. Voor accountants, verkopers en juristen kan het juist een slechte zaak zijn als ze de hele dag op kantoor zitten. Dat roept natuurlijk vragen op over welke criteria de doorslag moeten geven bij de beoordeling.'

De werknemers en managers moeten accepteren dat de onzekerheid toeneemt. Waar zij vroeger het proces in eigen hand hadden, zijn zij tegenwoordig afhankelijk van de inbreng van het netwerk. Als iedereen meedenkt over een nota, is de uitkomst veel minder te sturen. 'De organisatie van een infrastructuur waar interacties tot stand kunnen komen, is een belangrijke nieuwe taak geworden voor het management.'

Dat levert vooral bij oudere medewerkers koudwatervrees op. 'Zij krijgen van hun baas opdrachten, maar horen van hun klanten tegelijkertijd andere geluiden', zegt Schoemaker. 'Dat is erg lastig voor mensen die niet getraind zijn in het gebruik van sociale netwerken als Twitter en Facebook. Jongeren hebben het daar minder moeilijk mee, die zijn al de hele dag online.'

Constant beschikbaar

Als iedereen de hele dag onderweg is, bestaat bovendien het gevaar dat de werknemers elkaar nooit meer treffen en geen ideeën meer uitwisselen. 'Waarom denk je dat de zogenoemde terugkomdagen tegenwoordig zo populair zijn?' vraagt Schoemaker retorisch. 'Dergelijke initiatieven zijn nodig om de relatie met het bedrijf niet te laten verdwijnen.'

Ook bestaat het risico van de constante beschikbaarheid. Als iedereen de hele dag online is, is de verleiding groot ook in de avond nog telefoontjes te plegen of e-mailtjes te beantwoorden. 'Het bedrijf moet daar paal en perk aan stellen en de werknemers bijvoorbeeld verbieden na tien uur nog actief te zijn', aldus Schoemaker. 'Anders zit het hele personeel na verloop van tijd overspannen thuis. En daar is natuurlijk niemand bij gebaat.'

Fons Schoemaker is& nbsp;Informatiearchitect.