Daartegenover staat het aloude adagium van geen straf zonder schuld. Bij een verontschuldigbare onbewustheid van het verboden zijn van een bepaalde gedraging zal geen veroordeling kunnen plaatsvinden.

In oktober 1947 werd een motorrijder bekeurd omdat hij niet beschikte over het - toen noodzakelijke - nationaliteitsbewijs. Maar voordat de bestuurder zijn eerste rit maakte had hij zich tot de Rijkspolitie gewend met de vraag of zijn papieren in orde waren. De politieman in kwestie had toen niet gezegd dat er een document ontbrak. Tot en met de Hoge Raad werd de verdachte ontslagen van alle rechtsvervolging vanwege de afwezigheid van alle schuld. De verdachte trof geen blaam, nu hij zich verontschuldigbaar onbewust was geweest van het verboden zijn van zijn gedraging.

In juli 2006 gaf de Dienst Milieu en Bouwtoezicht van de gemeente Amsterdam het bedrijf APS toestemming tot het terugpompen van een afvalstof naar de Probo Koala. In de strafzaak die daarop volgde oordeelde de Amsterdamse rechtbank in juli dit jaar dat APS verschoonbaar heeft gedwaald omtrent het recht en niet strafbaar is. APS mocht afgaan op de mededeling van het bevoegd gezag.

Het is goed dat in de rechtspraak de burger en het bedrijf, die afgaan op overheidsmededelingen, bescherming krijgen. Al jarenlang is vanuit het bedrijfsleven de klacht hoorbaar dat er op bepaalde terreinen sprake is van een 'juridisch moeras', waarin zelfs tegenstrijdige regels voorkomen. Als men zich tot de juiste overheidsinstantie wendt met een vraagstuk en vervolgens te goeder trouw handelt op basis van de verkregen informatie, gaat het niet aan dat een ander onderdeel van de overheid later vervolging instelt. Juist in een complexe samenleving mag van de overheid verlangd worden dat zij niet via strafrechtelijke weg terugkomt op eerdere mededelingen aangaande de geoorloofdheid van een bepaalde handeling.

De vraag of de overheidsinformatie correct was, regardeert de ontvanger in beginsel niet. Als uitgangspunt moet gelden dat burger en bedrijfsleven mogen vertrouwen op de juistheid van mededelingen van overheidsinstanties. Anders verliest de overheid haar geloofwaardigheid.

Lees ook: OM in beroep tegen boete voorTrafigura& nbsp;(alleen abonnees)

Alexander de Swart is advocaat bij Sjöcrona Van Stigt Advocaten te Rotterdam. Hij is, als raadsman van APS, betrokken bij de Nederlandse strafzaak aangaande de Probo Koala. Hij schreef deze bijdrage op persoonlijke titel.