Dit blijkt uit het jaaroverzicht 2009 dat de Financial Intelligence Unit-Nederland deze week publiceert. 'Sinds 2002 ontvingen we nooit eerder zo weinig meldingen', zegt Hennie Kusters, het hoofd FIU-Nederland in een toelichting tegenover deze krant. De FIU is onderdeel van het Korps Landelijke Politiediensten.

De FIU is het loket waar onder meer banken, accountants en handelaren ongebruikelijke financiële transacties moeten melden. De Wet ter voorkoming van witwassen en financiering terrorisme verplicht tot melden. Ongebruikelijke transacties zijn bijvoorbeeld contante aankopen van meer dan euro 25.000.

Minder transacties

De FIU heeft de enorme daling van het aantal meldingen onderzocht. Kusters: 'We zijn natuurlijk benieuwd of de afname is veroorzaakt doordat de financiële markten integerder zijn geworden. Dat zou goed nieuws zijn. Maar de oorzaak zou ook een andere kunnen zijn, namelijk dat de financiële instellingen uit bezuinigingsoverwegingen minder alert zijn op ongebruikelijke transacties.'

Voor beide hypotheses heeft de FIU echter geen aanwijzingen gevonden. Wel kwamen andere oorzaken aan het licht voor de enorme daling van het aantal meldingen. Kusters: 'Door de economische crisis is de huizenmarkt ingestort. Het aantal transacties is fors afgenomen en daarmee ook het aantal ongebruikelijke transacties.'

Hetzelfde mechanisme ziet Kusters bij de handelaren in luxe-auto's, juwelen en antiek. Ook hun omzet is door de crisis fors afgenomen. Minder transacties betekent daar ook minder ongebruikelijke transacties.

Moneytransfers

Elk jaar hangt veruit het grootste deel, circa 90%, van de gemelde ongebruikelijke transacties samen met zogeheten moneytransfers. Dat zijn laagdrempelige simpele manieren om geld over te maken. Het geld wordt contant bij een agentschap gestort. De begunstigde krijgt een seintje dat hij bij een ander agentschap dat geld op kan halen.

In 2008 verdubbelde het aantal meldingen van ongebruikelijke moneytransfers doordat de Postbank een stuwmeer met achterstallige meldingen doorgaf aan de FIU. De Postbank heeft zich daarna teruggetrokken uit deze markt. Dat verklaart een aanzienlijk deel van de forse afname in 2009 van het aantal ongebruikelijke moneytransfers. Maar de terugtrekkende beweging van de Postbank, opgegaan in de ING Bank, kan niet de hele afname verklaren.

Ook het aantal meldingen door banken van ongebruikelijke transacties is vorig jaar volgens Kusters met 31% 'spectaculair gedaald'. Dit blijkt terug te voeren op één bank die zijn interne meldproces aan het verbouwen is.