Wie wil sparen gaat doorgaans op zoek naar de bank met de hoogste rente. Zelden doet de doorsneespaarder uitgebreid onderzoek naar wat een bank vervolgens met zijn spaargeld doet.

De Eerlijke Bankwijzer, een gezamenlijk initiatief van goede doelen, lobbyclubs en vakbeweging, doet dat wel. Door de uitkomsten van hun onderzoek door te spelen aan de particuliere spaarder via Eerlijkebankwijzer.nl kunnen banken worden overgehaald om meer aandacht te besteden aan sociaal verantwoord beleggen, zo is het idee.

Blindelings geld lenen

De onderzoeken die zijn gedaan in opdracht van initiatiefnemers Oxfam Novib, Amnesty International, FNV, Milieudefensie en de Dierenbescherming, wijzen uit dat enkele Nederlandse banken nog steeds investeren in de wapenindustrie. Ook wordt er gemiddeld meer in fossiele brandstoffen geïnvesteerd dan in duurzame energie.

Uit het meest recente onderzoek, uitgevoerd door bureau Profundo blijkt dat veel banken blindelings geld lenen aan kledingketens waarvan de producenten het niet zo nauw nemen met de arbeidsnormen voor de naaisters.

Bijna alle banken hebben slechte score

Maar liefst acht van de elf Nederlandse banken scoren slecht op dit laatste punt. Hoewel niet bekend is welke kledingbedrijven de banken als klant hebben, is duidelijk geworden dat zij onvoldoende of geen afspraken maken met hun klanten uit de kledingsector over de arbeidsnormen die ze aan hun producenten stellen. Daardoor is het mogelijk dat het geld van een Nederlandse spaarder wordt uitgeleend ten gunste van een bedrijf dat naaisters lange uren laat maken in een zinderende hitte, ze slecht betaalt en matig op hun veiligheid let.

Aegon en Van Lanschot kregen zelfs een onvoldoende van de onderzoekers. De twee banken hebben wel een gedragscode, maar deden niets aan de naleving daarvan. Zo wordt er bij het verstrekken van een lening niet gevraagd en niet geëist dat de klant zijn producenten nauwgezet in de gaten houdt en controleert op misstanden.

SNS Bank wilde niet meewerken aan het onderzoek, omdat het naar eigen zeggen te weinig in de kledingsector zit.

Weinig afdwingbare afspraken

ABN Amro, Fortis, Rabobank, Friesland Bank en Robeco Direct scoren volgens de onderzoekers matig. Zij hebben beleid en communiceren dat ook naar de bedrijven waarin ze geld steken, maar dat leidt nog niet tot concrete afdwingbare afspraken in bijvoorbeeld leningcontracten. Ook hebben ze nog geen duidelijke voorkeur voor beleggingen in bedrijven die juist aangeven het goed te doen in de kledingsector.

Anders is dat bij ASN Bank en Triodos, die hier ook mee adverteren. Zij controleren streng met welke bedrijven ze zaken doen en maken harde afspraken. Van de grootbanken haalde alleen ING een voldoende.

Hennes & amp; Mauritz

Jan Willem van Gelder van onderzoeksbureau Profundo is van mening dat banken wel meer kunnen doen. 'Banken willen steeds meer naast de ondernemer komen te staan. Bovendien zijn zij de enige die alle openheid van een klant kunnen vragen', aldus Van Gelder. 'Ze stellen convenanten vast, dan kunnen ze toch ook afspraken maken over de manier van zakendoen?'

Toch blijft het voor een bank moeilijk alle misstanden te voorkomen. 'ASN is ook een goed voorbeeld waaruit blijkt dat nooit alles kan worden opgelost door een bank', zegt Astrid Kaag van FNV. 'Onlangs werd bekend dat Hennes & amp; Mauritz zijn kleding liet maken bij een bedrijf in India waar de arbeidsnormen werden geschonden. Als belegger in H& amp;M heeft ASN de kledingketen daarop aangesproken.'

Banken verbeteren wel

De banken proberen wel hun leven te beteren. Alle twaalf banken die vorig jaar werden vergeleken in de Eerlijke Bankwijzer hebben hun sociaal- en milieubeleid aangescherpt. Zo doet ABN Amro geen investeringen meer in producenten van controversiële wapens en financiert het ook geen bedrijven meer die wapens leveren aan niet-democratische landen. Fortis stelt een nieuw mensenrechtenbeleid op, ING werkt aan zijn transparantie en Rabobank heeft een specifiek beleid opgesteld voor cacao, koffie palmolie en soja.

Ook voor hun leningen en beleggingen in de kledingsector beloven de banken beterschap. Door strengere controles van de kledingbedrijven zelf is volgens Kaag al meer gedaan aan de veiligheid van de naaisters. Maar het recht op organisatie en het loon zijn vaak nog erg slecht.

Acht van de elf banken scoren slecht op verantwoord beleggen in kledingsector

Toen H& amp;M zijn kleding bij een bedrijf in India liet maken waar de arbeidsnormen werden geschonden, sprak ASN de kledingketen daarop aan.