Dat zeggen ziekenhuisdirecteuren en adviseurs van de ziekenhuissector. Als de ziekenhuizen geen maatregelen nemen, komt volgens hen 80% in de rode cijfers. Wel iets doen leidt vrijwel zeker tot het schrappen van behandelingen en groeiende wachtlijsten, zo vrezen zij.

De minister heeft eerder deze week van de rechter toestemming gekregen om in 2011 een korting op te leggen van euro 548 mln. Daarmee moet een overschrijding van het ziekenhuisbudget 2009 worden goedgemaakt.

Bezuinigen

Hans Feenstra, bestuursvoorzitter van het Groningse Martini Ziekenhuis, heeft net zijn begroting voor 2011 afgerond. Een lastige operatie, zelfs zonder de korting van de minister. Het ziekenhuis is nog maar net uit de rode cijfers: in 2009 was er een klein winstje van euro 2,5 mln. 'In ons geval komt de korting neer op euro 9 mln. Het is volstrekt onmogelijk om dat nu nog uit de organisatie te halen', zegt Feenstra.

Zijn ziekenhuis zal daarom 'dingen moet laten vallen'. 'Het probleem is dat alle ziekenhuizen op dezelfde soort behandelingen verlies maken. Het betekent dat veel ziekenhuizen bijvoorbeeld zullen schrappen in oncologie en dure medicijnen. Bepaalde patiëntengroepen komen daardoor in de problemen.'

Te kleine buffer

Opnieuw in de rode cijfers belanden is voor Feenstra geen optie. 'Wat we de laatste twee jaar hebben opgebouwd, geven we dan in één klap weer weg.' De financiële buffers van zijn ziekenhuis zijn nog lang niet op orde. De solvabiliteit bedraagt nu 6%, terwijl banken en toezichthouders 15% als ondergrens hanteren.

'Een jaar is wel kort om de korting van de minister op te vangen met efficiencymaatregelen', zegt Anshu Gupta van onderzoeksbureau Gupta Strategists. 'Ik zie een flink risico dat de korting zal leiden tot verkleining van het zorgpakket en vertraging van investeringen in innovatie.'

Volgens Gupta valt er bij ziekenhuizen nog veel efficiencywinst te boeken , zelfs veel meer dan het bedrag van de korting. 'Maar daarvoor is meestal een langere periode van twee à drie jaar nodig.'

Kortingen

Een budgetkorting is niet nieuw. 'Maar kortingen bedroegen tot nu toe nooit meer dan 1 tot 1,5% van de omzet per jaar', zegt Arjen Hakbijl, partner bij accountant PwC. 'Deze keer gaat het om een korting van 4 à 5% van de omzet. De omvang en het tempo waarin de korting wordt opgelegd zijn wel nieuw.'

Een voor de hand liggende oplossing zou zijn dat de minister en de ziekenhuizen nog eens rond de tafel gaan zitten om over een geleidelijke invoering van de korting te praten. De rechter heeft eerder deze week in zijn vonnis die mogelijkheid uitdrukkelijk open gelaten. 'De ruimte van de minister van Volksgezondheid is afhankelijk van hoe hard het ministerie van Financiën de korting heeft ingeboekt', zegt Hakbijl.

Er zijn mogelijkheden voor een uitruil. De korting is nu eenmalig en de opbrengst levert daarmee geen bijdrage aan de euro 18 mrd die dit kabinet de komende vier jaar wil bezuinigen. Door in te stemmen met een fasering zouden Financiën en Volksgezondheid kunnen eisen dat de korting dan wel structureel wordt. Daarmee zouden de ziekenhuizen wel een bijdrage gaan leveren aan de bezuinigingsdoelstelling van dit kabinet.

Zorgverzekeraars

De ziekenhuizen zelf kijken in eerste instantie naar een andere oplossing. Zij vinden dat niet zij verantwoordelijk zijn voor de overschrijding, maar de zorgverzekeraars die de extra zorg hebben gecontracteerd. Dus moeten de verzekeraars op zijn minst een bijdrage leveren aan de oplossing.

'Maar dat wil de minister natuurlijk niet, want dan moeten de verzekeraars de premie verhogen', zegt Feenstra. De premie van de basispolis stijgt volgend jaar al gemiddeld met 10%, de snelste stijging sinds de introductie van het nieuwe zorgstelsel in 2006.

Debat

Minister Schippers ging gisteren in het begrotingsdebat met de Tweede Kamer niet in op de nu voorliggende korting. Wel gaf zij aan niet telkens met de ziekenhuizen bij de rechter te willen belanden. Zij wil daarom afspraken maken over wat er moet gebeuren bij nieuwe overschrijdingen.

Schippers neemt de geluiden van de ziekenhuisdirecteuren dat zij drastisch moeten snijden in de behandelingen, overigens met een korreltje zout. 'Dat is een raar verhaal. De omzetten van de ziekenhuizen stijgen telkens en komende jaren zal dat niet anders zijn', aldus de minister.