Het verschil van mening is opmerkelijk, omdat beide partijen de politiek oproepen om het akkoord, dat zij voor de zomer sloten, integraal over te nemen. Gebeurt dat niet, dan komt het akkoord te vervallen, zo dreigde de vakbeweging vorige week.

In het pensioenakkoord is afgesproken om de AOW- en pensioenleeftijd te koppelen aan de levensverwachting en in 2020 te verhogen naar 66 jaar. Werknemers mogen wel een jaar eerder stoppen met werken, maar dan leveren zij 6,5% van hun pensioenuitkering in. Om deze verslechtering van werknemersrechten te compenseren, spraken partijen af om de AOW 'welvaartsvast' te maken. Daardoor zou de AOW niet meer, zoals nu, gekoppeld zijn aan de cao-loonstijging, maar aan de werkelijk verdiende lonen, die doorgaans iets hoger liggen.

De FNV heeft haar achterban voorgehouden dat die stijging voldoende is om in 2020 toch met 65 jaar te kunnen stoppen met werken zonder verlies van koopkracht. Om dat te bereiken, moet de AOW-uitkering tussen nu en 2020 jaarlijks met 0,7% stijgen.

Geen gedetailleerde afspraak

Maar volgens Ap Fraterman van werkgeversorganisatie VNO-NCW is daar in het pensioenakkoord helemaal niet zo'n gedetailleerde afspraak over gemaakt. Inmiddels is er bovendien verwarring ontstaan over het begrip' verdiende lonen'.

Lees meer over pensioen op FD Selections Pensioen

Afhankelijk van de definitie die wordt gehanteerd, kan de loonstijging minder gunstig uitpakken. In het slechtste geval stijgt de AOW maar met 0,3% op jaarbasis, zo blijkt uit prognoses van het Centraal Planbureau (CPB). Dat is fors minder dan de 0,7% die nodig is om in 2020 zonder verlies van inkomen met 65 jaar te kunnen stoppen. Een gehuwd paar zou met 0,3% in 2020 gemiddeld& nbsp;€ 378 per jaar minder AOW ontvangen dan in de pensioenplaatjes die de FNV haar achterban afgelopen zomer voorhield.

Interpretatie

Ook minister Henk Kamp van Sociale Zaken wees er eerder al op dat er verschil van interpretatie mogelijk is, en gebruikt de verwarring om het akkoord naar zijn hand te zetten. Want als er meer dan 0,3% extra moet worden betaald voor de AOW-uitkeringen, tast dat de bezuinigingsdoelstelling van de overheid aan, zo blijkt uit doorrekeningen van het CPB.

Volgens Fraterman staan werkgevers in die discussie niet bij voorbaat achter de vakbonden. 'De welvaartsvaste AOW is met name een wens van de vakbeweging waar niet zo gedetailleerd over gesproken is. Die discussie moeten we nog voeren', zegt hij. Een woordvoerder van VNO-NCW stelde al eerder dat het pensioenakkoord 'binnen de bezuinigingsdoelstelling van de overheid blijft'. Daaruit is af te leiden dat werkgevers aansturen op een loonstijging van 0,3%.

Volgens FNV'er Willem Noordman, werknemersvoorzitter van de Vereniging van Bedrijfstakpensioenfondsen, kan er geen misverstand bestaan over de definitie van verdiende lonen. 'We weten natuurlijk nooit hoe de loonstijging in werkelijkheid uitpakt, maar hier is geen onderhandelingsruimte over mogelijk. Iedereen wist dat we uitgingen van de meest ruime definitie.'

Belofte FNV aan leden blijkt erg zacht

De hoogte van de AOW-uitkering was cruciaal om FNV-leden voor het pensioenakkoord te winnen. Maar of en met hoeveel het staatspensioen stijgt, is onzeker.

Het was dit voorjaar het belangrijkste winstpunt voor de FNV in het pensioenakkoord met de werkgevers. Door de extra verhoging van de AOW-uitkering zou het staatspensioen bij 65-jarige leeftijd in 2020 ongeveer even hoog zijn als nu. Helaas voor werknemers blijkt die belofte boterzacht.

Eerst even terug in de geschiedenis: in een referendum afgelopen juni sprak 80% van de FNV-leden zich uit voor het pensioenakkoord. In de aanloop naar het referendum is onder FNV-bestuurders een brief verspreid die moest helpen om de leden voor het akkoord te winnen. De eerste afspraak waarvan de brief melding maakt, is dat 'iedereen in de toekomst nog steeds met 65 jaar een AOW-uitkering kan krijgen, ook al gaat de normleeftijd naar 66 jaar in 2020'. Er staat ook dat de AOW-uitkering 'elk jaar met ongeveer 0,7% extra omhoog gaat', dankzij de koppeling aan de 'echt verdiende lonen'. Voor mensen met een laag inkomen blijft de uitkering in 2020 'op ongeveer hetzelfde niveau als nu'.

Cijfers

Op een begeleidende grafiek uit een powerpointpresentatie, die werd gebruikt op voorlichtingsavonden, is te zien hoe de uitkering op peil blijft. De eerste en derde van vijf staven eindigen op gelijke hoogte, om aan te geven dat de AOW in 2020 voor iemand die met 65 jaar met werken stopt, ongeveer even hoog zal zijn als nu in 2010 het geval is.

Om die rekensom te kunnen maken, moet de uitkering negen jaar op rij met 0,7% extra stijgen tot een totaal van 6,5% in 2020. Dat is precies het percentage van de AOW-uitkering dat AOW-gerechtigden moeten inleveren als zij onder de nieuwe afspraken een jaar eerder willen stoppen met werken.

CPB

Maar volgens het Centraal Planbureau (CPB) zijn de afspraken die werkgevers en werknemers maakten in hun pensioenakkoord helemaal niet zo concreet. Het CPB houdt in zijn doorrekening van het pensioenakkoord een bandbreedte aan voor de koppeling van de AOW-uitkering aan de verdiende lonen. Afhankelijk van het aantal economische effecten die onder het begrip verdiende lonen worden meegeteld, varieert die bandbreedte tussen de 0,3% en 0,7% extra per jaar.

Een stijging van de ' verdiende lonen' met 0,3% kan de overheid nog aan, door een aantal fiscale voordelen voor ouderen te schrappen. Maar alles boven de 0,3% kost de overheid meer geld, waardoor het pensioenakkoord niet meer in de pas loopt met de bezuinigingsambitie van ruim euro 4 mrd op AOW en pensioen die het kabinet in het regeerakkoord heeft afgesproken.

'Zwaar op de maag'

De vraag is of de FNV minder dan 0,7% aan de achterban kan verkopen. 'No way dat we een stijging van 0,3% accepteren', zegt Sietse Brouwer, bondsraadslid van de grootste vakbond binnen de FNV-federatie, FNV Bondgenoten. 'Hier komt gedonder van. Dit ligt heel zwaar op ieders maag', aldus Brouwer. 'Wat er in het akkoord staat, is anders aan ons uitgelegd. Met 65 jaar stoppen in 2020 was al moeilijk te verkopen als belangrijkste winstpunt in het pensioenakkoord. Een stijging van 0,7% is het minste wat nodig is om de lage inkomensgroepen, inclusief zware beroepen, te beschermen.'

Of de bondsraad het hard zal spelen, moet nog blijken. Maar het is ook voor werkgevers en overheid risicovol om de vakbeweging op dit punt voor het hoofd te stoten. De FNV Vakcentrale wil in reactie alleen kwijt dat zij nooit is uitgegaan van een exact percentage.