. Dat zegt woordvoerder Udo Kampschulte. 'Er is niet genoeg geld voor alle spoorplannen in Duitsland. En deze spooraanpassing heeft binnen het totaal aan spoorplannen in Duitsland een lagere rangorde gekregen, gezien de verlaging van de kosten-batenbeoordeling van het project. Dat maakt het zeer onzeker.' DB durft desgevraagd geen nieuw tijdstip te noemen.

De verbeterde aansluiting van de Betuweroute op het baanvak Emmerich-Oberhausen omvat de aanleg van een derde spoor voor snelle treinen. Zo wordt ruimte gemaakt voor de goederentreinen van en naar Nederland. De aanleg van dit extra spoor in Duitsland heeft recentelijk van het ministerie van verkeer in Berlijn een lagere kosten-batenbeoordeling gekregen. Een dergelijke analyse is gemaakt voor alle op stapel staande infrastructuur in Duitsland.

Vertraagde planning

Berlijn heeft voor de derde baan tussen Emmerich en Oberhausen vastgesteld dat elke investering van een euro ten gunste van de Betuweroute nog maar euro 1,20 zal opleveren. Zeven jaar geleden kwam die geraamde opbrengst nog uit op euro 5,30. Ook de planning van het derde spoor Emmerich-Oberhausen is sterk vertraagd, meldt de DB-woordvoerder. 'Pas over anderhalf of twee jaar zijn de procedures rond, maar dan kan er nog bezwaar tegen de plannen worden aangetekend.'

De Nederlandse regering gaat officieel nog steeds uit van de oplevering in 2013. Bij de start van de Betuweroute in juni 2007 verzekerde de toenmalige Duitse minister van verkeer nog dat de spooraansluiting dan rond zou zijn. Minister Maxime Verhagen van Economische Zaken zegt geen formeel signaal te hebben ontvangen dat de deadline niet wordt gehaald.

Druk op de ketel

Desondanks komt er vanuit Nederland een zware lobby op gang om in Duitsland druk op de ketel te zetten. 'We moeten ons realiseren dat de Duitsers er geen prioriteit aan geven als wij er geen druk op zetten', aldus Verhagen afgelopen week bij een bezoek aan de Tweede Maasvlakte.

Al eerder besprak premier Mark Rutte de kwestie met de Duitse regeringsleider Angela Merkel. Ook minister Melanie Schultz van Haegen van Infrastructuur en Milieu zal haar collega's in Berlijn en de deelstaat Noord-Rijnland-Westfalen herinneren aan de gemaakte afspraken.

´Ernstige zorgen´

Het Havenbedrijf Rotterdam maakt zich 'ernstige zorgen' over de zaak. Het vreest dat de goederenstroom per spoor naar het oosten binnen een aantal jaren zal vastlopen. Directeur Hans Smits van het Havenbedrijf heeft dat Verhagen laten weten bij diens bezoek aan de Tweede Maasvlakte.

'We mogen al blij zijn als de spooraansluiting in Duitsland in 2015 klaar is', aldus Smits. Dat zou nog net op tijd zijn voor het goederentransport van de terminals op de Tweede Maasvlakte, die volgens de havendirecteur vanaf 2014 in gebruik worden genomen.

Bottleneck

Ook Keyrail, exploitant van de Betuweroute Rotterdam-Zevenaar, vreest voor 'een bottleneck' in 2014-2015 als het spoorwegnet in Duitsland niet is uitgebreid. 'Dan wordt de capaciteit afgetopt', aldus directeur Cees Tommel van Keyrail, dat voor 35% eigendom is van het Havenbedrijf. Hij houdt er rekening mee dat Deutsche Bahn dan wel 'blokverdichting' heeft ingevoerd, zodat er meer treinen over hetzelfde spoor kunnen rijden. Het traject Emmerich-Oberhausen krijgt dan 84 blokken tegen 52 nu. De wetgevingsprocedures daarvoor starten vanaf 2012, zo laat de DB-woordvoerder weten.

Havenbedrijf Rotterdam en Keyrail willen graag helderheid van de Duitse autoriteiten over de jongste, ongunstige kosten-batenanalyse . Ze voeren de druk op. 'De geluiden en papieren die ons uit Duitsland bereiken, zijn potentieel ernstig genoeg en nopen tot actie', aldus het Havenbedrijf Rotterdam. 'Samen met vooral Keyrail verzamelen we materiaal om tot een herziening van de factor te kunnen komen.'

Lobbyen

Daarnaast hebben de twee organisaties in Duitsland 'de lobby naar de politiek op bondsniveau (parlementen en regeringen) en in Noord-Rijnland-Westfalen aangeslingerd'. Verder lobbyt de Rotterdamse haven in Nederland en Duitsland bij 'commerciële en maatschappelijke belangengroepen die ook belang hebben bij snel aanleggen van het derde spoor'.

Momenteel rijden ruim 350 treinen per week over de Betuweroute. De verwachting is dat het er eind volgend jaar ruim 450 per week zijn. 'Het huidige systeem kan aan Duitse zijde ongeveer 600 treinen per week aan. Dat niveau bereiken we in 2013, en dan hebben we de uitbreiding ook daadwerkelijk nodig.' Met de blokverdichting, waarbij treinen dichter op elkaar kunnen rijden, wordt de capaciteit verhoogd tot 700 treinen per week, aldus Tommel. 'In 2014-'15 is dan het derde spoor nodig.'

´Een signaal voor vertraging´

Ook volgens andere instanties in Duitsland is het opleveren van het derde spoor Emmerich-Oberhausen in 2013 absoluut onhaalbaar. Het ministerie van verkeer van Noord-Rijnland-Westfalen in Düsseldorf is duidelijk. Gezien de lagere kosten-batenbeoordeling wordt het uitgesteld 'tot sint-juttemis', aldus een woordvoerder.

Bij de Internationale Handelskammer (IHK), eveneens in Düsseldorf, voorzien ze de aanleg pas na 2020, laat verkeersdeskundige Ocke Hahmann weten. 'De beoordeling is natuurlijk niet best. Wij zijn bezorgd. Dit is beslist een signaal voor vertraging.'

Hij wijst erop dat de planprocedure van de aansluiting van de Betuwelijn nog niet rond is. 'Daardoor is het project niet bouwrijp en niet gebudgetteerd. Dan wordt het een probleem. Op de spoorplanning is een tekort van miljarden. Vóór 2020 wordt er niet gebouwd. En omdat alle bouwprojecten uiteindelijk altijd meer kosten dan begroot, is 2020 nog optimistisch.'

Strakkere rijschema's Keyrail wil meer grip op spoornet

Als de derde spoorbaan tussen Emmerich en Oberhausen er in 2014-'15 niet ligt, wil Keyrail meer greep krijgen op het gebruik van de baanvlakken naar de grensovergangen bij Venlo en Oldenzaal/Bad Bentheim. Keyrail beheert al de Betuweroute met haar grensovergang bij Zevenaar-Emmerich.

De zeggenschap over de andere baanvlakken naar Duitsland ligt nu nog bij ProRail, de beheerder van het 'gemengde spoornet' in Nederland voor goederen- en personenverkeer. ProRail is voor 50% eigenaar van Keyrail.

Grotere punctualiteit

'We willen ook invloed en grip op deze alternatieven, zodat we de vervoersstromen vanuit de haven van Rotterdam kunnen blijven faciliteren', zegt Cees Tommel, een van de twee directeuren van Keyrail. Het bedrijf wil op de trajecten naar de grensovergangen bij Venlo en Oldenzaal de capaciteit en dienstverlening (non-stop groene golf) van het railgoederenvervoer verbeteren en grotere punctualiteit bereiken, zegt Tommel.

Keyrail wil zelfs met het ministerie in overleg over de zeggenschap over heel het goederenvervoer per spoor in Nederland. 'Het goederenvervoer dus vanuit Rotterdam en andere plekken in Nederland', aldus Tommel.

Lees ook:

• Groei Betuweroute stuit op Duitse spoor
• Havenbedrijven Rotterdam en Amsterdam moeten samengaan