De vastgoedmakelaar verwacht dat de markt de komende jaren verder zal krimpen en roept de overheid op de regie in handen te nemen.

'Op lokaal niveau wordt een nationaal probleem gecreëerd dat niemand wil oplossen', aldus topman Cuno van Steenhoven van DTZ Zadelhoff bij de presentatie van het rapport 'Van veel te veel'. 'Je ziet nog steeds gemeenten met plannen voor kantoorparken. Het is bijbouwen voor leegstand.'

Ruimtelijkeordeningscrisis

Volgens Van Steenhoven is er sprake van een 'ruimtelijkeordeningscrisis' door de 'structurele mismatch tussen vraag en aanbod' op de kantorenmarkt.

Nederland telt in totaal 47 miljoen m2 kantoorruimte, waarvan 6,5 miljoen m2 leegstaat en de verhuurkans volgens DTZ 'nihil' is. 'De ongemakkelijke waarheid is dat bij een conservatieve inschatting nog zo'n €5 mrd moet worden afgeschreven op kantoren. De pijn die moet worden genomen is goed verdeeld en loopt dwars door alle typen eigenaren heen.'

Gregor Heemskerk, adviseur bij Twynstra Gudde, vindt dat niet de overheid maar juist de eigenaren aan zet zijn. 'Zij moeten, hoe pijnlijk dat ook is, hun verliezen nemen.' Heemskerk vindt de schatting van DTZ van €5 mrd aan afschrijvingen bijzonder conservatief. 'Ik denk eerder het dubbele.'

Shockeffect

Heemskerk zegt dat partijen al deels in kleine stapjes afboekten. 'Het afgelopen jaar is er voor zo'n 7% afgeschreven. Je ziet dat banken en beleggers langzaam de lucht uit die markt laten lopen. Maar op plekken waar er geen hoop meer is om een huurder te vinden, zou een shockeffect beter zijn. De hoge waarde belemmert nu alternatieve aanwendingen.'

Het ministerie van Infrastructuur en Milieu (het voormalige Vrom) zegt dat de overheid al actief is op de kantorenmarkt. In mei vorig jaar werd op de kantorentop in Rijswijk afgesproken de leegstand van kantoren aan te pakken.

Gezamenlijk actieprogramma

Voormalig minister Tineke Huizinga, beleggers, ontwikkelaars, huurders, het Rijk, enkele provincies en gemeenten onderkenden dat ze verantwoordelijkheid moesten nemen. Er werd afgesproken een gezamenlijk actieprogramma op te stellen waarin afspraken zouden worden uitgewerkt.

De partijen zouden afgelopen najaar het programma ondertekenen. Volgens een woordvoerder van het ministerie heeft het actieprogramma geen vertraging opgelopen. 'De afspraken staan nog fier overeind. Alleen de handtekeningen moeten nog worden gezet.'

Van Steenhoven vindt dit goed nieuws, maar vraagt zich of dit gemeenten ervan zal weerhouden grond uit te geven om nieuwe kantoorparken te bouwen. 'De eigenaren moeten inderdaad verliezen nemen, maar dat heeft weinig zin als een gemeente weer kantoren bouwt en daarmee opnieuw voor leegstand zorgt.'

DTZ stelt dat door de afname van de beroepsbevolking de vraag naar kantoorruimte verder daalt, en schat dat in 2030 de behoefte is gedaald naar 37 miljoen m2.