Aanbestedingsprocedures kosten geld, gemiddeld 1,5% van de opdrachtwaarde. Een reductie van die kosten is prachtig. Maar de aandacht zou toch ook en minstens zo sterk op de andere 98,5% moeten liggen: wat bereiken we met de overheidsinkopen?

Het gaat hierbij om tenminste €100 mrd per jaar. Dat moeten we niet alleen netjes uitgeven, maar juist ook inzetten om onze economie te stimuleren en de ontwikkeling te sturen. Daarbij moeten we niet vergeten hoe belangrijk de kleinere opdrachten zijn voor onze economie en het bedrijfsleven. Het wetsvoorstel gaat vrijwel alleen over de 5000 grootste aankopen van de overheid. Maar de circa 300.000 kleinere opdrachten vertegenwoordigen samen wel een tweemaal zo groot bedrag.

Concreet voorstel

Ik doe daarom een concreet voorstel voor een inkoopwet voor alle overheidsinkoop die wel de nadruk legt op het te bereiken resultaat: een maximale waarde voor de belastingbetaler.

Mijn alternatieve wetsvoorstel is 'principle based': niet de procedureregeltjes vormen de basis, maar de grote principes, waarbij . Het gaat om de bedoeling van de wet: de belastingbetaler krijgt waar voor zijn geld. Dat doel staat in artikel 1, waardoor de belastingbetaler als partij in de wet wordt opgenomen.

Met een beperkt aantal principes kan veel geregeld worden:

• Kies voor de EU basisprincipes transparantie, non-discriminatie, objectiviteit, proportionaliteit. Vermijd Europese procedurevoorschriften in onze nationale inkopen en aanbestedingen.
• Stel wederzijdse verplichting om administratieve lasten te minimaliseren.
• Motiveer deugdelijk alle keuzes van de inkopende organisaties en van de inschrijvende partijen.
• Partijen kunnen tijdens een aanbesteding/inkoop los van iedere rechtsgang een opinie vragen aan het College van aanbestedingsexperts.

Een voorbeeld: één van de principes is dat zowel inkopende partijen als leveranciers ervoor zorgen dat elkaars administratieve lasten minimaal zijn. Dat vergt straks in praktijk alleen de strikt noodzakelijke formulieren en bewijsstukken.

Ander voorbeeld: de inkopende partij mag vrij een aanbestedingsprocedure kiezen, maar moet dan wel kunnen motiveren waarom deze procedure redelijk is voor deze aanbesteding. Bij discussie geeft een college van aanbestedingsexperts snel een opinie over lopende inkopen en aanbestedingen.

Alternatief

Ik verwacht dat deze opinies vele rechtszaken voorkomen en tijdens de aanbesteding de juiste richting kunnen wijzen.

Is dit alles? Ja. Meer hoeft het niet te zijn. Meer regels doen onrecht aan de dynamiek en professionaliteit van de inkoopfunctie en staan innovatie, kostenbesparing en economische ontwikkeling in de weg.

Met dit alternatieve wetsvoorstel hoop ik letterlijk een alternatief te bieden. Het debat in de Tweede Kamer hoeft niet alleen over onderdelen van of wijzigingen in het voorstel van Economische Zaken te gaan. Er zijn heel andere benaderingen mogelijk die leiden tot meer resultaat.

Prof. Dr. Jan Telgen is hoogleraar Inkoopmanagement aan Universiteit Twente. De volledige teksten van het alternatieve wetsvoorstel staan op www.fd.nl/optiek.

Illustratie: Hein de Kort