Terwijl hele volksstammen zich in Tunesië, Egypte, Algerije, Jemen, Bahrein en Iran tegen hun leiders keren en wij onder het mom van Statenverkiezingen het nieuwe kabinet mogen beoordelen, plakt mijn vrouw een GroenLinks-poster achter onze ramen. Leiderschap is wat de klok slaat. Wetenschappers stellen dat we na 2,5 miljoen jaar evolutie geboren volgers zijn, met een zwak voor sterke leiders. Vast, maar bieden deze ervaringen uit het verleden ook vrouwen garanties voor de toekomst?

Natuurlijk leider

Uitgerekend in de week dat Arabische heersers als Ben Ali, Mubarak, Bouteflika, Saleh en Al Khalifa een carrièreswitch overwegen, verschijnt De natuurlijke leider van evolutieprofessor Mark van Vugt en wetenschapsjournalist Anjana Ahuja. De kern van hun betoog: een 'natuurlijk leider' appelleert aan onze onderbuikgevoelens, want volgen doen we instinctief, zoals onze voorouders op de Afrikaanse savanne.

Van Vugt ontkomt niet aan de ongemakkelijke waarheid dat de meeste grote leiders man zijn. Zijn verklaring is plausibel: we zijn geneigd de sterkste leiders te volgen, want dat was miljoenen jaren de beste overlevingsstrategie. Bovendien hongeren mannen naar status omdat hun genen boven op de apenrots het best beklijven. Omdat maatschappelijk succes hun minder evolutionaire voordelen bood, werden vrouwen op andere kwaliteiten geselecteerd en nemen ze eerder genoegen met een statusarme baan.

Volginstinct

Omdat we meestal door alfamannen werden geleid, volgen we het liefst mannelijke leiders met hoekige kaken, een lage stem en een rijzige gestalte. Dit zet vrouwen op achterstand. Moet Jolande Sap dan maar een kaakchirurg en stemtrainer inschakelen en hogere hakken dragen? Nee, een echte leider is bovenal authentiek. Bovendien zijn deze uiterlijke kenmerken compenseerbaar. Denk aan de manke stotteraar Claudius, de korte Napoleon (1.67) en de gehandicapte Roosevelt. Met lef bijvoorbeeld. Ook een visionaire vrouw die haar nek uitsteekt, prikkelt ons volginstinct. En dat is precies wat Sap deed door in het Kunduz-debat niet op de lauweren van haar morele gelijk te rusten, maar de handen vuil te maken en serieuze onderhandelingen met Mark Rutte te openen. Zonder zich veel van haar morrende achterban aan te trekken, liep ze als een krijgsheer voor de troepen uit.

Ballen

De archetypische leider mag een alfaman zijn, maar de politicus die de afgelopen weken het meeste leiderschap toonde, is een tengere vrouw. Zij heeft mijn echtgenote tot de politiek en GroenLinks bekeerd. Zelf ben ik groen noch links. Toch overweeg ik met haar mee te stemmen. Een politicus met ballen én visie, kom er maar eens om.

De evolutie maakte ons vooringenomen en flexibel. We volgen 'mannelijke' kwaliteiten, maar als er een vrouwelijke verpakking omheen zit, lopen we er even hard achteraan.

Henk Noort is psycholoog en zelfstandig onderzoeker. Reageren: noorth@planet.nl.