Steeds meer partijen durven hard op te zeggen, wat bijna iedereen denkt: Portugal moet binnen een paar weken een beroep doen op het Europese noodfonds. Al sinds half februari staat de Portugese vijfjaarsrente boven de 7%. Die situatie is onhoudbaar, maar een daling is niet in zicht.

S& amp;P waarschuwde woensdag dat een 'bail-out' voor Portugal onvermijdelijk lijkt 'wanneer de financieringsmogelijkheden voor het land niet verbeteren'. De kredietbeoordelaar waarschuwde bovendien dat een verdere verlaging van de Portugese en de Griekse kredietstatus dreigt, als er nieuwe voorwaarden worden verbonden aan het permanente noodfonds dat de Europese Unie opzet. Dat moet vanaf 2013 het huidige tijdelijke fonds vervangen. Er liggen voorstellen waarbij beleggers akkoord moeten gaan met een schuldensanering wanneer een land beroep doet op het nieuwe fonds.

Rente die Portugal moet betalen

Ook AXA Investment Management zei woensdag dat de rente die Portugal moet betalen over zijn schulden te hoog is. 'Ierland en Griekenland klopten op deze niveaus aan voor steun', zegt Christopher Iggo, hoofd vastrentende waarde voor de Franse vermogensbeheerder in Londen tegen persbureau Bloomberg. 'Ik reken erop dat Portugal de komende weken hetzelfde doet.'

De Portugese tienjaarsrente staat al sinds 4 februari boven de 7%. De vijfjaarsrente bereikte dat niveau een week later. Het wordt heel moeilijk voor Portugal om nog nieuwe staatsleningen te plaatsen, als het grootste deel van de rentecurve langere tijd op dit niveau blijft. De rentelasten zijn dan niet meer te dragen. Met leningen uit het Europese noodfonds is Portugal goedkoper uit, de rente die het land dan moet betalen ligt waarschijnlijk rond de 5%.

Grieken en Ieren

Woensdag plaatste Portugal nog wel euro 1 mrd aan schatkistpapier, leningen met een looptijd tot een jaar. De Portugese minister van financiën presenteerde dat als een groot succes. Daar staat tegenover dat het tarief dat de Portugezen betalen, 3% voor zesmaands- en 4% voor twaalfmaandsleningen, vergelijkbaar is met wat de Grieken en Ieren voor schatkistpapier kwijt zijn.

'De markt heeft een Portugese gang naar het noodfonds al lang ingeprijsd', zegt een obligatiehandelaar in Amsterdam. Dat verklaart ook waarom de uitspraken van S& amp;P gisteren niet tot een harde stijging van de Portugese rente leidden. 'Het lijkt erop dat Portugal dit zo lang mogelijk probeert uit te stellen in de hoop er betere voorwaarden uit te slepen.' Bijvoorbeeld doordat de Ieren de voorwaarden voor de noodleningen die zij al hebben ontvangen, succesvol heronderhandelen. Ook staat er nog een Europese top gepland deze maand. Mogelijk dat Portugal hoopt dat daar nog nieuwe oplossingen uitkomen.

Miljarden aflossen

Er is echter een grens aan hoe lang Portugal het vol kan houden zonder nieuwe leningen te plaatsen. Zowel in maart als in juni moet het land miljarden aflossen. De eerste aflossing kan mogelijk nog uit reserves worden gedaan, maar daarna wordt het moeilijk.

Wanneer Portugal een beroep doet op Europese steun krijgt het geen geld cadeau, maar noodleningen. Daarmee kan het weer aan zijn aflossings- en renteverplichtingen voldoen, maar een structurele oplossing is het niet. Daarvoor is een hervorming van de economie nodig, een langdurig project. De vraag is dan ook of noodsteun echt soelaas biedt. Een blik op de Griekse en Ierse rente doet vermoeden van niet. Die is ook na hun 'redding' niet genormaliseerd.

Rente Europese zorgenkindjes

Er is ook goed nieuws. De rentes van andere Europese zorgenkindjes, zoals Italië en Spanje, reageren niet meer op de Portugese problemen, maar zijn de afgelopen weken heel stabiel gebleken.