Viktor Frölke

De Zuid-Afrikaan Andrew Feinstein schreef een vernietigend boek over de internationale wapenhandel

Wapenhandelaar Adnan Khashoggi in 2009. Hij moest ‘met pensioen’ omdat hij zijn beloften over uitbetaling van smeergeld niet nakwam.

In Handelaren des doods, een buitengewoon doorwrochte en vernietigende aanklacht tegen de internationale wapenhandel, van de Zuid-Afrikaanse journalist en ex-parlementariër Andrew Feinstein, staan maar weinig van zulke vrolijk makende anekdotes.

Het boek leest als een genadeloze opsomming van hele en halve misdaden. Die worden niet alleen gepleegd door tussenfiguren als Khashoggi, Viktor Bout of de Nederlander Guus Kouwenhoven, maar vooral door politici, regeringen, inlichtingendiensten en grote en kleine exponenten van wat Dwight Eisenhower het ‘militair-industrieel complex’ noemde.

Feinstein richt zijn pijlen grotendeels op de nummers één en twee van de wereld der wapen­fabrikanten, Lockheed Martin en BAE Systems. Deze respectievelijk Amerikaanse en Britse giganten hebben zich menigmaal schuldig gemaakt aan omkoperij en andere vormen van corruptie om aan orders te komen. Wanneer ze betrapt werden, kwamen de betrokkenen er met een schikking of relatief lage boetes van af. Feinstein weidt bijvoorbeeld uit over de rol van BAE bij de zogeheten Al Yamanah-deal, een ingewikkelde, lang­lopende transactie tussen Groot-Brittannië en Saudi-Arabië uit de jaren tachtig. De naam Lockheed zal voor altijd verbonden zijn met prins Bernhard, die miljoenen dollars eiste voor zijn bemiddeling bij de aanschaf van Lockheed-materieel. Weinigen weten dat Bernhard zich ook liet inhuren door Northrop, Lockheeds concurrent. ‘Wapenmakelaars hebben weinig eergevoel’, noteert Feinstein droogjes.

Wapenfabrikanten leveren uit puur winstbejag routineus wapens aan alle partijen in een conflict. Met name de Israëlische en Chinese wapenfabrikanten blinken volgens Feinstein uit in dubieuze leveranties zonder zich zorgen te maken over de implicaties of de eindgebruikers.

De auteur merkt terecht op dat zulke wapenleveringen bloedige oorlogen, zoals in Sierra Leone, Congo en Sudan, niet veroorzaken, maar wel faciliteren en verergeren. Wat begint als lokaal volksoproer, ontaardt gemakkelijk in een wijdverbreide slachtpartij als er maar genoeg kalasjnikovs voorhanden zijn. Zo werd het bloedbad tussen Hutu’s en Tutsi’s in Rwanda niet zozeer met machetes aangericht, maar met veel efficiëntere vuurwapens.

Adnan Khashoggi is onlangs tot een vroegtijdig pensioen gedwongen en dat heeft ironisch genoeg wel iets met ethiek te maken. Het bleek dat hij te vaak aftands wapentuig als ‘nieuw’ had verkocht. En erger nog, hij kwam zijn beloften niet altijd na bij de uitbetaling van smeergeld. De wapenhandel mag dan vergeven zijn van wetteloosheid, wapenhandelaren onderling dienen zich aan afspraken te houden.

Weinigen weten dat prins Bernhard zich ook liet inhuren door Northrop