Frits de Coninck


Dubbeltentoonstelling met Rik Smits en Constant toont twee hoofdstukken uit hetzelfde verhaal

Het was een goed idee van Ron Mandos om de tekeningen van de jonge Rik Smits (1982) in een tentoonstelling te combineren met het New Babylon-project van de oude meester Constant (1920-2005). Een dubbeltentoonstelling die zich laat lezen als twee verschillende hoofdstukken uit hetzelfde menselijke verhaal van idealisme en ondergang.

Constant werkte zo’n twintig jaar aan de vormgeving van zijn ideeën over de mens als scheppend wezen, als homo ludens. Hij ontwierp een utopische wereld in de vorm van maquettes, tekeningen, grafiek en manifesten, een visionaire, idealistische wereld voor de mens van morgen, typisch voor het vooruitgangsgeloof in de jaren ’60-’70. Het is ongelooflijk te zien hoe goed die tekeningen nog steeds zijn, hoe actueel ook.

Smits maakt in zijn potloodtekeningen de omgekeerde beweging. Hij tekent met grote nauwkeurigheid en gedetailleerd een wereld van wolkenkrabbers, kantoorgebouwen en zeppelins. Een ontzielde, beladen wereld waarin geen mens te bekennen valt, architectuur in een soort art-decostijl. Het ziet er allemaal realistisch uit, een suggestie die nog eens versterkt wordt door de tekeningen de namen van plaatsen te geven. Smits bedrijft een fictief realisme. Hij tekent net zo’n wereld als de visionaire Franse architecten Claude-Nicolas Ledoux en Etienne Boullée deden aan het eind van de 18de eeuw, net zo precies en denkbeeldig.

Met de vormentaal uit een voorbij verleden geeft Smits een blik op de toekomst. En tegelijk trekt hij het verhaal naar een andere kant. Het idealisme wordt in zijn tekeningen getransformeerd in zijn tegendeel. Zijn gebouwen, monumenten van megalomaan kapitalisme, laat hij imploderen. De utopie van Constant is verworden tot een dystopie.

Het was een goed idee van Ron Mandos om de tekeningen van de jonge Rik Smits (1982) in een tentoonstelling te combineren met het New Babylon-project van de oude meester Constant (1920-2005). Een dubbeltentoonstelling die zich laat lezen als twee verschillende hoofdstukken uit hetzelfde menselijke verhaal van idealisme en ondergang.Constant werkte zo’n twintig jaar aan de vormgeving van zijn ideeën over de mens als scheppend wezen, als homo ludens. Hij ontwierp een utopische wereld in de vorm van maquettes, tekeningen, grafiek en manifesten, een visionaire, idealistische wereld voor de mens van morgen, typisch voor het vooruitgangsgeloof in de jaren ’60-’70. Het is ongelooflijk te zien hoe goed die tekeningen nog steeds zijn, hoe actueel ook.Smits maakt in zijn potloodtekeningen de omgekeerde beweging. Hij tekent met grote nauwkeurigheid en gedetailleerd een wereld van wolkenkrabbers, kantoorgebouwen en zeppelins. Een ontzielde, beladen wereld waarin geen mens te bekennen valt, architectuur in een soort art-decostijl. Het ziet er allemaal realistisch uit, een suggestie die nog eens versterkt wordt door de tekeningen de namen van plaatsen te geven. Smits bedrijft een fictief realisme. Hij tekent net zo’n wereld als de visionaire Franse architecten Claude-Nicolas Ledoux en Etienne Boullée deden aan het eind van de 18de eeuw, net zo precies en denkbeeldig.Met de vormentaal uit een voorbij verleden geeft Smits een blik op de toekomst. En tegelijk trekt hij het verhaal naar een andere kant. Het idealisme wordt in zijn tekeningen getransformeerd in zijn tegendeel. Zijn gebouwen, monumenten van megalomaan kapitalisme, laat hij imploderen. De utopie van Constant is verworden tot een dystopie.

Rik Smits: ‘The Lion Theater’, 2011.

In de wereld van Smits, met wolkenkrabbers en zeppelins, is geen mens te bekennen