Hans Maarsen en Franka Rolvink

Afvalgigant Van Gansewinkel moet zich met een scherpe financiering bewijzen in een markt die steeds minder groei vertoont.

Amsterdam

De afvalsector is de afgelopen jaren de grote ontdekking geweest van private equity-huizen. Door de stabiele kasstroom van de afvalbedrijven zijn de investeerders bereid geweest forse bedragen op tafel te leggen. De strijd om de Rotterdamse afvalverwerker AVR, gevolgd door het touwtrekken om de particuliere afvalinzamelaar Van Gansewinkel illustreert dit.

Uiteindelijk haalden de bedrijvenopkopers KKR en CVC de buit binnen. Eerst AVR, later kwam daar Van Gansewinkel bij. Een andere geïnteresseerde, het concurrerende afvalbedrijf Sita, had het nakijken. Het bleek vooral een kwestie van geld. Het bedrag dat de investeerders neertelden vond Sita niet te rechtvaardigen, zo stelde directeur Adriaan Visser eerder tegenover deze krant.

Om die investering terug te verdienen zou volgens de directeur een snelle reorganisatie nodig zijn geweest. En dat is niet de stijl van Sita, onderdeel van het Franse Suez Environnement. De vermindering van het personeelsbestand bij de Van Gansewinkel Groep, die ontstond door overlappende activiteiten bij de overname, heeft overigens niet geleid tot gedwongen ontslagen, zo staat in het jaarverslag. Wel is de financiering van het bedrijf zo scherp opgezet, dat een groot deel van de winst opgaat aan rentelasten.

Het concern is voor zo'n 90% gefinancierd met vreemd vermogen. Iets wat voor de kredietcrisis gebruikelijk was, maar in deze magere economische tijden met argwaan en zorgen wordt bekeken. Kredietbeoordelaar Moody's voorspelde onlangs een toename van het aantal faillissementen onder de bedrijven die risicovol zijn gefinancierd door met name de private equity-partijen.

De hoge financieringskosten voelt ook de Van Gansewinkel Groep, zo blijkt uit de jaarcijfers die zijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel.

Oprichter Leo van Gansewinkel van het gelijknamige vuilverwerkingsbedrijf nam vorig jaar afscheid met een winstcijfer van euro 20 mln over 2006. De nieuwe combinatie met AVR maakte dit jaar een verlies van euro 123 mln, met name door de hoge rentelasten. Het bedrijfsresultaat daalde als gevolg van afschrijving op goodwill in verband met de overname door de investeerders.

Het bestuur van de Van Gansewinkel Groep is desondanks optimistisch over de toekomst. Cfo Gosse Boon baseert zich desgevraagd liever op het bedrijfsresultaat voor afschrijvingen en eenmalige kosten. En dat is gestegen. Ook de omzet groeide vorig jaar 6% autonoom. Verder is de kasstroom volgens de cfo ondanks de daling voldoende sterk.

Vraag is of die kasstroom ook komend jaar op een gezond niveau blijft. De afvalbedrijven mogen dan misschien beschikken over langlopende contracten met opdrachtgevers als gemeenten en bedrijven, de marges die daarop worden behaald staan onder druk door hogere kosten voor brandstof en materialen. 'Er is een felle concurrentieslag aan de gang', zegt marketingdirecteur Charles de Klerk van concurrent Sita. De sector staat weliswaar bekend als laat-cyclisch, maar de gevolgen van de conjuncturele neergang zijn toch al goed voelbaar. 'We zien tekenen van een economische teruggang', gaat De Klerk verder.

Klanten onderhandelen extra scherp als contracten moeten worden vernieuwd. 'De volumes tonen niet de groei die we ervan hadden verwacht. Die afnemende groei geldt voor de hele breedte van de afvalmarkt', zo stelt De Klerk.

In aanbestedingsprocedures zijn gemeenten volgens hem primair op de prijs gericht. Door de economische teruggang zijn bedrijven voorzichtiger met inkopen van afvaldiensten. 'Er wordt meer op de kosten gelet dan voorheen.' Naast de gemeenten, zoals Rotterdam voor de afvalverwerking, bestaan de klanten van Van Gansewinkel onder meer uit Shell, retailer Maxeda, Texaco Benelux en Friesland Foods.

Met name de explosieve groei in bouwactiviteit bracht voor afvalbedrijven de afgelopen jaren extra werk met zich mee. Maar bouwafval is er steeds minder, omdat er eenvoudigweg ook minder huizen en kantoren worden gebouwd. De afvalmarkt als geheel groeit door dit soort tegenvallers nog slechts met enkele procenten per jaar. In Nederland vertegenwoordigt de sector een omzetwaarde van euro 5,5 à 6 mrd per jaar.

Geldschieters moeten er rekening mee houden dat de branche niet in dezelfde mate groeit als de economie. Door milieumaatregelen blijft de hoeveelheid afval binnen de perken. Er wordt bijvoorbeeld veel kritischer gekeken naar het gebruik van verpakkingsmateriaal dan vroeger.

Om in deze marktomstandigheden te overleven moeten de afvalbedrijven schaalgrootte bereiken. Ze hebben grote volumes nodig om kostbare investeringen in vuilverbrandingsinstallaties en innovatie terug te verdienen. Zo bezien is de samenvoeging van Van Gansewinkel en AVR een goede zet geweest van KKR en CVC.

En het concern blijft acquireren. Het nettoverlies en het negatieve eigen vermogen hebben de Van Gansewinkel Groep er niet van weerhouden overnames te doen. Zo nam het bedrijf in september vorig jaar de Belgische afvalinzamelaar De Sutter over om een belangrijke positie in Oost- en West-Vlaanderen te verwerven.

Ook voor dit jaar staan investeringen op de agenda. Er is zelfs nog ruimte om voor overnames te lenen, stelt de cfo in een reactie. Maar de kredietlijn hoeft naar verwachting niet te worden aangesproken, omdat investeringen en overnames kunnen worden betaald uit de kasstroom.

De afvalmarkt blijft consolideren, meent directeur De Klerk van Sita. De Nederlandse markt kenmerkt zich door een viertal grote spelers en een aantal kleinere regionale partijen. De grootste vier, bestaande uit de Van Gansewinkel Groep, Sita, Essent en Shanks hebben samen ongeveer 45% van de markt in handen.

De Van Gansewinkel Groep stelt dat zij met KKR en CVC alvast een solide basis voor verdere groei in Europa heeft gelegd.

Bouwafval is er steeds minder, omdat er eenvoudigweg ook minder huizen en kantoren worden gebouwd

Bouwafval is er steeds minder, omdat er eenvoudigweg ook minder huizen en kantoren worden gebouwd